
લુઈસા મે આલકોટ નામની અંગ્રેજી લેખિકાએ પોતાના પુસ્તક, ‘લિટલ વીમેન’ માં એક વાક્ય લખ્યું હતું, “ હું કોઈના પર નિર્ભર રહેવાને બદલે મુક્ત કુંવારી સ્ત્રી તરીકે જીવવાનું અને આત્મનિર્ભર બનવાનું વધુ પસંદ કરીશ.” ઇ.સ.1968માં લખાયેલા આ પુસ્તકની આ લાઈનો આજે ભારતીય સ્ત્રીઓ પૂરેપુરી અપનાવી રહી છે. કરિયર માટે જાગૃત સ્ત્રીઓ માટે લગ્ન એ બંધનનો સોદો બની રહ્યા છે. હજી આજે પણ આપણાં સમાજમાં સ્ત્રીઓને ઓફિસમાં અને પુરૂષોને ઘરમાં કામ કરતાં જોવા લોકો ટેવાયેલા નથી. ને એટલે મોટા ભાગની સ્ત્રીઓ લગ્નને પોતાના કરિયરમાં આવતા બંપ તરીકે જોઈએ રહી છે, જેને લીધે આપણાં દેશમાં અનમેરીડ સ્ત્રીઓની સંખ્યા વધી રહી છે!
એટલું જ નહી હમણાં જ મદ્રાસ હાઇ-કોર્ટે ડી-વોર્સના એક કેસમાં એવું કહીને પત્ની તરફી ચુકાદો આપ્યો કે, “ પતિઓ પણ ઘર સંભાળવાની જવાબદારીઓ ઉપાડે એ વાત ન્યુ-નોર્મલ બની રહેવી જોઈએ. જો પતિઓ હાઉસ-હસબન્ડ નહી બને તો આ પરિસ્થિતી વધુ ને વધુ ખરાબ બનતી જશે. અને પરિવારો એકબીજા સાથે બંધાશે જ નહી. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં વ્યક્તિ નહીં પરંતુ પરિવાર એ પાયાનો એકમ છે. આપણાં દેશમાં સદીઓથી પુરુષો ઘરની બહાર અને સ્ત્રીઓ ઘરની અંદર રહીને મકાનને ઘર બનાવવાના પ્રયાસોમાં સાથે જોડતા, પણ સ્ત્રીઓના કામની થતી સદંતર અવગણનાને લીધે અને સ્ત્રી-શિક્ષણ વધવાને લીધે સ્ત્રીઓ પણ ઘરમાં અને ઘરમાં લેવાતા નિર્યણોમાં પોતાની ભાગીદારી સાબિત કરવા માટે મથવા લાગી.
સ્ત્રીઓ ઘરની દહલીજ ઓળંગીને બહાર તો નીકળી ગઈ, પણ હવે તેના પર બેવડી જવાબદારી આવી ગઈ. ઘરની બહાર પણ અને ઘરની અંદર પણ તેને કામ ઉપાડી લેવું પડ્યું. જેને લીધે સ્ત્રીઓ જે બાબતને પોતાની સ્વતંત્રતા સાથે જોડતી હતી, એ જ બાબતોએ તેણીને બેવડી ગુલામ બનાવી દીધી! ને તેને લીધે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આપણાં સમાજમાં સ્ત્રીઓની સમજમાં આ વાત આવી જતાં જ તે પરણવા કરવા અપરિણીત રહેવાનુ વધુ પસંદ કરી રહી છે.
Nsoના આંકડા મુજબ ભારતમાં અનમેરીડ વીમેનની ટકાવારી જે 2011માં 13.5% જ હતી,તે 2026માં 20% જેટલી થઈ ગઈ છે. એક સર્વે મુજબ 2030માં 25-44 વર્ષની સ્ત્રીઓની ટકાવારી 45% થઈ જશે. ટેકનૉલોજી અને વધતાં સ્ત્રી-શિક્ષણને લીધે સ્ત્રીઓની વિચારધારામા ઘરમૂળથી પરીવર્તન આવી ગયું છે. તે નાણાકીય બાબતો પણ હેન્ડલ કરી શકે છે, અને કમાઈ લેવા બીજા શહેરોમાં અને ઇવન વિદેશોમાં પણ જઇ શકે છે. એટલું જ નહી આ બધુ પ્લાનિંગ કરવા બજેટનું પ્લાનિંગ પણ તે ખુદ કરી રહી છે.
લગ્ન હવે સ્ત્રીઓ માટે એકમાત્ર અને અંતિમ ગોલ નથી રહ્યા. તે લગ્ન કરતાં પણ વધુ મહત્વ પોતાની અંગત જિંદગીને અને કરિયરને આપી રહી છે. ઘણી છોકરીઓએ પોતાના ઘરોમાં પોતાની માતા, દાદી, કાકી વગેરેની પરિસ્થિતી જોઈને નક્કી કરી લીધું છે કે આખી જિંદગી કુટુંબ પાછળ ઘસાઈ જવું એના કરતાં સિંગલ રહેવું વધારે સારું છે. તેણીઓ જોઈ રહી છે કે, આટઆટલું કામ કર્યા બાદ પણ ઘરની સ્ત્રીઓને અને તેઓના ઘરકામને કોઈ માઇન્ડ નથી કરી રહ્યું.
ને વળી નાણાકીય બાબતો માટે તો, તેમણે પુરુષો પર આધારિત જ રહેવું પડે છે ને! ને વળી એ પણ દીકરીઓ સમજી રહી છે કે સમાજ માત્ર પુરુષોના કામને જ મહત્વ આપી રહ્યો છે, આવું બધુ જોઈને મોટાભાગના ઘરોમાં દીકરીઓ ઉંમરના કોઈ એક પડાવ પર તો બોલી જ ઊઠે છે કે, ‘ આવું જ બધુ કરવાનું હોય તો મારે લગ્ન નથી કરવા.’ દીકરીઓની એક આખી પેઢીએ પોતાનાથી આગળની સ્ત્રીઓની પેઢીને એકલા સેક્રીફાઇઝ કરતી જ જોઈ છે.
મારે ડોક્ટર, એંજિનિયર, ટીચર કે સી.ઈ.ઑ. બનવું હતું, પણ ઘરકામની જવાબદારી અને સંતાનોના ઉછેરની જવાબદારીઓને લીધે એ શક્ય ના બન્યું. અને સમાજે પણ એવી જ સ્ત્રીઓની નોંધ લીધી જે આવા સંજોગોમાં પણ કરિયર બનાવતી રહી. જેમણે કુટુંબને સંભાળવા માટે પોતાની આવડત, ક્ષમતા બધુ જ જતું કરી દીધું, તે સ્ત્રીઓની તો કોઈએ નોંધ જ ના લીધી. બસ તેઓ એક અધૂરી વાર્તા બનીને ઘરમાં સચવાય ગઈ.
આવી સ્ત્રીઓને જોઈને પણ આજની સ્ત્રીઓ સિંગલ અને આત્મનિર્ભર રહેવાનુ વધુ પસંદ કરી રહી છે.....

