એ.આઈ. વાઇરલ ટ્રેન્ડ અને આપણે...

 

  

 એ.આઈ. વાઇરલ ટ્રેન્ડ અને આપણે.....

 

 

        ઘેટાના ટોળાં લગભગ આપણે સૌએ જોયા હશે. આગળનું ઘેટું જેમ કરે એમ પાછળના બધા ઘેટાં કર્યે રાખે! આગળનું ખાડામાં પડે તો પાછળના પણ પડે. એમ જ અત્યારે સોસિયલ મીડિયા પર એકને પોતાની સેલ્ફી કે ફોટો એ.આઈ. ઈમેજમાં કન્વર્ટ કરીને પોસ્ટ કરતાં જોઈને કરોડો લોકો વગર વિચાર્યે ટ્રેન્ડને ફોલો કરતાં રહે છે. 2024માં બધા કાર્ટૂન બન્યા, 2025માં સારી ટ્રેન્ડ અને હવે 2026માં એ.આઈ.80 ટ્રેન્ડ!

  એક જ દિવસમાં કરોડોની સંખ્યામાં એ.આઈ. ઈમેજીસ અપલોડ થઈ. જ્યારે આપણે એકબીજાના વ્યક્તિગત ગુણોનું ઓડિટ કરીએ છીએ અને ફોટોગ્રાફ્સ, પ્રોમ્પ્ટ્સ, ધ્યાન અને સર્જનાત્મક કાર્ય પૂરું પાડીએ છીએ, ત્યારે મેટાને જોડાણ મળે છે, ઓપન એ.આઈ.ને વપરાશકર્તાઓ મળે છે, ટેકનોલોજી કંપનીઓને બજાર મૂલ્ય મળે છે અને તેમના અબજોપતિ માલિકો વધુ સમૃદ્ધ બને છે. અને આ ટ્રેન્ડ  સામાન્ય લોકો વચ્ચે ફિલ્ટરનો ઉપયોગ  પહેલા કોણે કર્યો?  તે અંગેની લડાઈ બની જાય છે. આપણે સૌ નવરા બેઠા આ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીએ છીએ અને એ.આઈ. કંપનીઓ આનો લાભ ઉઠાવીને આપણી અંગત માહિતીઓ ભેગી કરતી રહે છે. જેનો ઉપયોગ તેઓ બીજી એ.આઈ. ટેક્નોલૉજી બનાવવામાં કરે છે.

  આપણી અંગત માહિતીનો ઉપયોગ તેઓ આપણાં સાથે ફ્રોડ કરવા માટે કરે છે. અને આપણે કોઈપણ ટ્રેન્ડમાં લાઇનમાં ઊભા રહી જઈને રાહ જોઈએ છીએ કે આપણો વારો ક્યારે આવશે? આપણે એ પણ નથી જાણતા કે આ ઈમેજીસ અપલોડ કરીને આપણે આ પૃથ્વીના વાતાવરણને પણ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છીએ. આ તસવીરો ભલે હાનિરહિત જણાતી હોય, પરંતુ એ.આઈ. દ્વારા નિર્મિત દરેક તસવીરની પાછળ ડેટા સેન્ટર્સ, વિશિષ્ટ ચિપ્સ, વીજળી, કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ અને પાણીની એક વિશાળ શૃંખલા કાર્યરત હોય છે. તેથી, જ્યારે લાખો લોકો એ.આઈ.ના આ નવા વાયરલ ટ્રેન્ડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, ત્યારે એક પ્રશ્ન પૂછવો જરૂરી છે, જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ એ.આઈ.મોડેલ પાસે નવી તસવીર બનાવડાવે છે, ત્યારે તેનાથી પૃથ્વીને શું કિંમત ચૂકવવી પડે છે?

  કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટી અને હગિંગ ફેસના સંશોધન મુજબ, એક એ.આઈ. ઈમેજ જનરેટ કરવામાં 0.01 થી 0.29 કિલોવોટ-અવર (kWh) જેટલી વીજળી વપરાય છે. જોકે એક ઈમેજ બનાવવા માટે ખૂબ ઓછી ઊર્જા વપરાય છે,જે સ્માર્ટફોનને આંશિક રીતે ચાર્જ કરવા જેટલી જ હોય ​​છે, તેમ છતાં જ્યારે લાખો વપરાશકર્તાઓ તેના અનેક વર્ઝન બનાવે છે, ત્યારે 80ના દાયકાની ફોટો ટ્રેન્ડ જેવી વાયરલ ઘટનામાં વપરાતી કુલ ઊર્જાનું પ્રમાણ ઝડપથી વધી જાય છે. પાણી અને કાર્બન: એક ઈમેજ તૈયાર કરવા માટે સર્વરને ઠંડુ રાખવા માટે પરોક્ષ રીતે ૨ લિટર સુધી પાણીની જરૂર પડી શકે છે અને લગભગ ૧૦૦ ગ્રામ કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ઉત્સર્જન થઈ શકે છે.

  સતત ચાલતા હજારો કમ્પ્યુટર સર્વર્સને વધુ પડતા ગરમ થતા અટકાવવા માટે ડેટા સેન્ટરોને પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણીની જરૂર પડે છે. મધ્યમ કદની સુવિધા દરરોજ ૩,૦૦,૦૦૦ ગેલન સુધી પાણી વાપરી શકે છે, જ્યારે મોટા 'હાઈપરસ્કેલ' કેન્દ્રો દરરોજ ૫૦ લાખ ગેલન સુધી પાણીનો વપરાશ કરી શકે છે, જે એક નાના નગરના પાણીના વપરાશની બરાબર છે.

  કોઈપણ ટ્રેન્ડમાં બંધાતા પહેલા તેનાથી થતાં ફાયદા કે ગેરફાયદા તો જાણી લઈએ. આપણી બિનજરૂરી પ્રવૃતિઓને લીધે આપણે પૃથ્વીને ઓલરેડી શાંતિ અને સુખથી ના રહી શકાય એવી બનાવી તો દીધી જ છે, અને હવે આ આર્ટિફિસિયલ ઇંટેલિજન્સે આપણી પાસેથી આપણી બુદ્ધિ, સર્જનાત્મકતા અને લાગણીઓ બધુ જ  છીનવી લેવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. આજની જનરેશનમાથી 32% યુવાનો પોતાની અંગત સમસ્યાઓ એ.આઈ. સાથે શેર કરી રહ્યા છે. તો આપણે સમયાંતરે આવતા આવા ટ્રેન્ડમાં ભળી જઈને ખુદની જિંદગીને જ સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છીએ.

  આ ટ્રેન્ડમાં ઈમેજને કન્વર્ટ કરવાનું જેટલું સરળ છે, એટલી જ આગળ જઈને આપણાં સૌની જિંદગી અઘરી બની જવાની છે. જે લોકોએ આવા ટ્રેન્ડથી દૂર રહેવાની લોકોને અપીલ કરવી જોઈએ તેઓ ખુદ આ ટ્રેન્ડ સાથે બંધાઈ ગયા છે. તેઓને જોઈને સામાન્ય લોકો પણ તેઓ સાથે બંધાઈ ગયા.... દરેક વ્યક્તિ ઇમેજ પોસ્ટ કરતી વખતે વિચારી રહી છે, ‘મારા એકની ઈમેજથી શું બગડી જવાનું?’

 

    

 

  

આકાશને નવી ઉડાન આપતો ટીન-એજર... નમન પુષ્પ

 

 

આકાશને નવી ઉડાન આપતો ટીન-એજર... નમન પુષ્પ

 

 

   આપણને સૌને ક્યારેક ને ક્યારેક આપણી આસપાસની પરિસ્થિતિઓથી કંટાળો આવતો હોય છે. ખાસ કરીને બાળકોને જો મનગમતી પ્રવૃતિ ના મળે તો તેઓ તરત જ કંટાળો અનુભવવા લાગે છે. ઘણાને શાળામાં તો ઘણાને શાળાની બહાર જબરદસ્ત કંટાળો આવતો હોય છે. તો ઘણા લોકો આ કંટાળાના સમય દરમિયાન પોતાના માટે એવું કશુંક શોધી લેતા હોય છે, જે બાબત જ આગળ જઈને તેઓનું કરિયર બની જતી હોય છે. કોરોના દરમિયાન જ્યારે આખી દુનિયા ઘરમાં પુરાઈને કંટાળો ફીલ કરી રહી હતી, ત્યારે 15 વર્ષના એક તરુણે જેને નાનપણમાં રોબોટ બનાવવાનો શોખ હતો, તેણે લોકડાઉન દરમિયાન ડ્રોન બનાવવામાં રસ લીધો.    

 પોતાના એ રસને આજે 352 કરોડની કંપનીમાં કન્વર્ટ કરી દીધો અને એ પણ માત્ર 21 વર્ષની ઉંમરે! આ યુવાન છે, બેંગલુરુનો નમન પુષ્પ!  નમન પુષ્પની કંપની, એરબાઉન્ડ, જેની માર્કેટ વેલ્યુ 40 મિલિયન ડોલર્સની છે, તે ડ્રોન વિકસાવી રહી છે. આ યુવાનની સફળતા સાથે સાથે એ સફળતા મેળવવા તેણે કરેલો પ્રવાસ પણ એટલો જ રસપ્રદ છે.

  નવા વિચારો સાથે નવી વસ્તુઓ બનાવવામાં નમનને નાનપણથી જ રસ હતો. તેનો જન્મ મુંબઈમાં થયેલો જ્યારે થોડો સમય તેણે હૈદરાબાદ અને મલેશિયામાં વીતાવેલો. મલેશિયામાં હતો ત્યારે, ધોરણ ૫ અને ૬માં તેમણે સાદા રોબોટ્સ બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું અને બાદમાં રોબોટિક્સ સ્પર્ધાઓ તથા એન્જિનિયરિંગ પ્રોજેક્ટ્સમાં ભાગ લીધો હતો. જ્યારે તેઓ સિનિયર સ્કૂલના તબક્કે પહોંચ્યા, ત્યારે ચીલાચાલુ શિક્ષણ મેળવવાને બદલે વસ્તુઓનું નિર્માણ કરીને શીખવા તરફ તે પ્રેરિત થયો હતો.

  તેની પાછળ કોઈ ભવ્ય વ્યવસાયિક યોજના નહોતી. પુષ્પ, જેનો અમુક ઉછેર મલેશિયામાં થયો હતો, તે લોકડાઉન દરમિયાન કંઈક નવું વિકસાવવા માટે તકની શોધમાં હતો. તેણે આ પ્રોજેક્ટને 'ઓપન ડ્રોન'  નામ આપ્યું અને તેને એક હેકાથોનમાં રજૂ કર્યો. તેમાં તેને $500નું ઈનામ મળ્યું. તેણે ઈનામની એ રકમ ફરીથી પ્રોજેક્ટમાં રોકી અને તેનો ઉપયોગ પોતાનો પ્રથમ ડ્રોન તૈયાર કરવા માટે કર્યો. જે  ડ્રોન હજુ પણ એરબાઉન્ડની ઓફિસની દિવાલ પર લટકેલું છે.

  સામાન્ય રીતે આપણે સૌ ડ્રોનને માત્ર કેમેરા, ફોટોગ્રાફી કે નાના નાના કામો સાથે જ જોડીએ છીએ. પરંતુ નમનની કલ્પનાઓ તેનાથી ઘણી ઊંચી ઉડાન ભરી રહી છે. તેની કંપની હળવા સ્વાયત એરક્રાફ્ટ બનાવી રહી છે, જે સામાનની ઝડપી હેરફેર માટે ઉપયોગી બની શકે. ખાસ કરીને આરોગ્ય-સેવા, ઇ-કોમર્સ, અને બીજા જરૂરી ક્ષેત્રે આ ટેકનૉલોજી સમય બચાવવામાં મદદ કરશે. એટલું જ નહી તે આ ટેકનોલોજી નિર્માણ પાછળ થતાં ખર્ચને પણ ઘટાડવા માંગે છે. જેના માટે તેની કંપનીએ 13000થી વધુ સ્વાયત ઉડાનો પૂરી કરી છે.

  2026માં  આ કંપનીને 37 મિલિયન ડોલર્સનું ફંડિંગ મળેલું હતું, જેનો ઉપયોગ નવા વિચારોને અમલમાં મૂકવા માટે થશે. નમન પુષ્પ કહે છે, એમ શિક્ષણ માત્ર પુસ્તકો પૂરતું નથી, સાચું શિક્ષણ તો ત્યારે સાર થાય છે, જ્યારે આપણે પ્રશ્નો પુંછીએ છીએ, પ્રયોગ કરીએ છીએ અને ફરીથી પ્રયાસો કરીએ છીએ.

 

 

    

 

 

 

યંગ જનરેશનનો નવો સંવાદ, ‘ પોડકાસ્ટ’

 

 

યંગ જનરેશનનો નવો સંવાદ, ‘ પોડકાસ્ટ’

 

 

   આપણે માણસો એકબીજા સાથે વાતો શેર કર્યા વિના નથી રહી શકતા. બધા જ પોતાની અંદર રહેલી લાગણીઓને અભિવ્યક્ત કરવા માટે કોઈને કોઈ માધ્યમનો ઉપયોગ કરતાં હોય છે. આજથી 40/50 વર્ષો પહેલા આવી લાગણીઓ અભિવ્યક્ત કરવાના માધ્યમો ઓછા હતા અને જેઓ પાસે આપણી સંવેદનાઓ અભિવ્યક્ત કરી શકાય એવા લોકો પણ ઓછા હતા. પણ આજે આપણી પાસે એકબીજા સાથે કનેક્ટ થવા માટે ઘણા બધા ટેક્નોલોજિકલ માધ્યમો છે, એમાનું એક એટલે, ‘ પોડકાસ્ટ’

  પોડકાસ્ટ ખાસ કરીને યંગજનરેશનમાં સૌથી લોકપ્રિય માધ્યમ છે, જેના થકી આજની યુવાપેઢી પોતાના વિચારો સરળતાથી રજુ કરી શકે છે અને બીજા પાસેથી સારા વિચારો લઈ પણ શકે છે. સૌપ્રથમ માન્ય પોડકાસ્ટ જુલાઈ ૨૦૦૩માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં અમેરિકન રેડિયો હોસ્ટ ક્રિસ્ટોફર લિડન અને સોફ્ટવેર ડેવલપર ડેવ વાઈનર વચ્ચેની ઓડિયો મુલાકાતનો સમાવેશ થતો હતો, જેનું વિતરણ વાઈનર દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી 'ઓડિયો એન્ક્લોઝર' ટેક્નોલોજી સાથેના RSS ફીડનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું હતું. અને આજે આખા વિશ્વમાં આશરે 4550000 જેટલા પોડકાસ્ટ રજૂ થાય છે! 

  ઇન્ટરનેટ પોડકાસ્ટ એ એક ડિજિટલ ઓડિયો અથવા વિડિયો પ્રોગ્રામ છે જેને આપણે ઓનલાઇન ડાઉનલોડ અથવા સ્ટ્રીમ કરી શકિએ છીએ. તેમાં સમાચાર, રમતગમત, કોમેડી, અપરાધો, મનોરંજન, કોઈ સફળ વ્યક્તિની મુલાકાત વગેરે વગેરે રજૂ થતું હોય છે. આ પોડકાસ્ટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે, કોઈપણ વ્યક્તિ તેને કોઈપણ સમયે પોતાની અનુકૂળતા મુજબ સાંભળી કે જોઈ શકે છે. અને તેમાં થતી વાતો પણ એટલી જ ઇન્ટરેસ્ટિંગ અને યંગ-જનરેશનને સ્પર્શતી હોય છે.

  'ઇન્ડિકાસ્ટ' ઓક્ટોબર 2005માં ભારતનો આદિત્ય મહાત્રે અને અભિષેકકુમાર દ્વારા શરૂ થયેલો સૌપ્રથમ પોડકાસ્ટ હતો, જે હજી ચાલુ છે અને જેમાં સમાચાર અને વર્તમાન ઘટનાઓ પર ચર્ચાઓ થતી અને હજી પણ થાય છે. તે જ સમયગાળા દરમિયાન, છવી સચદેવે પણ દેશમાં ઓડિયો અને રેડિયો-શૈલીના પોડકાસ્ટિંગની શરૂઆત કરી હતી. સુદીપ્તા ભૌમિક દ્વારા રજૂ થતું બંગાળી પોડકાસ્ટ જે મહાભારતની વાર્તાઓ પર આધારિત હતું, તે ખૂબ જ લોકપ્રિય થયેલ છે.

 ‘ધ રણવીર શો’રણવીર અલ્લાહબાદિયા જેઓ આધ્યાત્મિકતા, ઇતિહાસ, ભૂરાજકીય બાબતો અને સેલિબ્રિટીના ઊંડાણપૂર્વકના અનુભવો શોમાં રજૂ કરે છે. ‘રાજ શમાણી શો’જેમાં નવા નવા ઉદ્યોગપતિઓની સફળતા, ભારતીય અર્થતંત્ર અને નાણાકીય બાબતો રજૂ થાય છે.દેશી ક્રાઇમ પોડકાસ્ટ જેમાં આર્યન મિશ્રા અને ઐશ્વર્યા સિંહ સાવધાન ઈન્ડિયાની જેમ દક્ષિણ એશિયામાં થતાં અપરાધોને સીરોયલો સ્વરૂપે રજૂ કરે છે. તો આરૂષિ ઠક્કર 5-મિનિટના દૈનિક ઓડિયો અપડેટ્સ આપે છે, જે અઘરા બિઝનેસ સમાચારોને સરળ ભાષામાં સમજાવે છે.

 આ બધા લોકો પોડકાસ્ટ દ્વારા કરોડો રૂપિયા કમાય શકે છે. એટલે તમારો અવાજ સારો હોય, તમને આસપાસના લોકોમાં રસ હોય, તમારી રજૂઆત સારી હોય તો તમે પણ આ ક્ષેત્રે જંપલાવી શકો છો.  આ પોડકાસ્ટના વિડિયોઝ તેઓ યુ-ટ્યુબ અને ઇનસ્ટા પર પણ મૂકે છે, જેથી યંગજનરેશન સુધી પહોંચી શકાય. ભારતમાં પોડકાસ્ટ સાંભળનારા લોકોની સંખ્યા 105 થી 177 મિલિયન જેટલી છે, જે ચાઈના અને અમેરિકા બાદ ત્રીજા નંબરે આવે છે! આ આંકડો એકલા ભારતમાં જ આવતા વર્ષોમાં 260 મિલિયનને આંબી જવાનો છે. કમાણીની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો આશરે 969 મિલિયન ડોલરનું આ માર્કેટ છે, જે 2030 સુધીમાં 4.5 બિલિયન ડોલર્સનું થઈ જશે.

 ભારતમાં સૌથી વધુ પોડકાસ્ટ લીસનર્સ હિન્દી ભાષાના છે, ત્યારબાદ તમિલ અને તેલેગુ, મરાઠી અને બંગાળી ભાષાના લીસનર્સ આવે છે. ઘણા સ્પીકર્સ પોતાના પોડકાસ્ટસ ‘હિંગલીશ’ ભાષામાં પણ રજૂ કરે છે. તો ઘણા હવે પ્રાદેશિક ભાષામાં પણ ઓનલાઈન થઈ ગયા છે. ગુજરાતી ભાષામાં પણ ઘણા સારા પોડકાસ્ટ્સ અવેલેબલ છે, લોકપ્રિય ગુજરાતી પોડકાસ્ટમાં જલ્સો પોડકાસ્ટ પર સાંસ્કૃતિક વાર્તા કહેવાનો કાર્યક્રમ, ડિજિટલ વાતો પર ઇશાન જોશી સાથે સર્જક અને વ્યવસાયિક ઇન્ટરવ્યુ, ગ્રો લાઈક અ ગુજરાતી પર લોક સંસ્કૃતિ અને કલા, ગપ્પા ગુજરાતી પોડકાસ્ટ પર કેઝ્યુઅલ ચેટ્સ અને લર્ન ગુજરાતી વિથ મી પર ભાષા શીખવાનો સમાવેશ થાય છે.

  યંગજનરેશન સુધી પહોંચવા માટે આ માધ્યમ આજકાલ લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડમાં છે, અને કમાણીની પણ અઢળક તકો રહેલી છે...

કોમનવેલ્થ ગેમ્સની અન-કોમન ‘સંઘર્ષ-કથાઓ’

 

 

 

 કોમનવેલ્થ ગેમ્સની અન-કોમન ‘સંઘર્ષ-કથાઓ’ 

  ભારતમાં રમતગમતનો વિકાસ એ માન્યતાને કારણે અવરોધાયો છે કે રમતગમત દ્વારા લાંબા ગાળાના નાણાકીય આયોજનો થઈ શકતા નથી. જેને લીધે અલગ અલગ રમતોમાં યોગ્ય પ્રતિભા ધરાવતા રમતવીરોને તકો મળી નહી. પણ હવે નવો વાયરો ફૂંકાઈ રહ્યો છે, અને આપણે એ ફ્રેશ વાયરાને આપણાં વિચારોમાં સ્થાન આપવાની ખાસ જરૂર છે.

 

 

   આ વર્ષે ‘કોમન વેલ્થ ગેમ્સ’ માં એક બાબત કોમન રહી અને એ હતી, કે ભારતે જેટલા મેડલ્સ જીતા એમાં મોટા ભાગના વિજેતાઓ એકદમ સાધારણ કુટુંબમાથી અને સાધારણ પરિસ્થિતિમાથી પસાર થઈને આ સ્ટેજ સુધી પહોંચેલા હતા. આ એવા વિજેતાઓ હતા, જેમણે વિપરીત પરિસ્થિતિઓ સામે સંઘર્ષ કરીને આ સ્થાન મેળવ્યુ. સૌથી મહત્વની વાત એ હતી કે તેમણે હાર ના માની અને લડતા રહ્યા.

 આપણે ઘણીવાર સોશિયલ મીડિયા કે અન્ય ક્ષેત્રોમાં લોકપ્રિય હોય તેવા લોકો પાસેથી પ્રેરણા મેળવતા હોઈએ છીએ. પરંતુ મને લાગે છે કે ખરેખર તો આપણે આવા લોકો તરફ જોવું જોઈએ. એવા લોકો કે જેમણે ક્રિકેટના પાગલપનથી ઘેરાયેલા આપણા દેશમાં, બહુ ઓછા સમર્થન કે માન્યતા હોવા છતાં  અકલ્પનીય મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પણ પોતાનો સંઘર્ષ ચાલુ રાખ્યો.

  અસ્મિતા ડે: તેમના પિતા સાયકલ રિપેરિંગની દુકાન ચલાવતા હતા અને તેમના સૌથી મોટા સમર્થક હતા. ડિસેમ્બર 2025માં તેમનું અવસાન થયું. તેના થોડા જ મહિનાઓ બાદ, તેમણે મહિલાઓની 48 કિગ્રા જુડો સ્પર્ધામાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો; આ રમતમાં ભારતનો આ પ્રથમ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ મેડલ હતો.

શર્મિલા ધનકર: બે વર્ષની ઉંમરે એક અકુશળ વ્યક્તિ  દ્વારા આપવામાં આવેલા ખોટા ઈન્જેક્શનને કારણે તેઓ દિવ્યાંગ બની ગયા હતા. 19 વર્ષની ઉંમરે તેમના લગ્ન થયા, પરંતુ તે સંબંધ અત્યાચારપૂર્ણ હતો અને એકવાર તેમના પતિએ ગામમાં તેમને નિર્વસ્ત્ર પણ કર્યા હતા. 26 વર્ષની ઉંમરે તેમને તેમના બે બાળકો સાથે ઘરની બહાર કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા. તેમના બીજા પતિએ જ તેમને પેરા-એથ્લેટિક્સનો પરિચય કરાવ્યો હતો. હવે તેમણે મહિલાઓની F57 શોટ પુટ સ્પર્ધામાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીતીને પેરા-એથ્લેટિક્સમાં કોમનવેલ્થ ગેમ્સ મેડલ માટે ભારતની 20 વર્ષની રાહનો અંત આણ્યો છે.

દિલીપ ગાવિત: બાળપણમાં ઝાડ પરથી પડી ગયા બાદ યોગ્ય સારવાર ન મળવાને કારણે તેમણે પોતાનો હાથ ગુમાવ્યો હતો. તેમના કોચ, વૈજનાથ કાલેએ તેમને તેમના ગામમાં જોયા, તેમને દત્તક લીધા અને તાલીમ આપી. આજે, તેઓ પુરુષોની 100 મીટર T47 સ્પર્ધામાં પેરા-ટ્રેક ઈવેન્ટમાં કોમનવેલ્થ ગેમ્સનો સુવર્ણ ચંદ્રક જીતનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા છે.

ઋષિકાંત સિંહ: તેઓ દૈનિક વેતન મેળવતા મજૂર તરીકે કામ કરતા હતા અને દિવસના માત્ર ₹150–200 કમાતા હતા; આ પૈસાનો ઉપયોગ તેઓ વેઈટલિફ્ટિંગના પોતાના સપનાને સાકાર કરવા માટે કરતા હતા અને બાદમાં તેઓ ભારતીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે પુરુષોની 60 કિગ્રા સ્પર્ધામાં રજત ચંદ્રક જીત્યો.

  આ તો હજી થોડી જ સંઘર્ષ-કથાઓ છે, જે આપણને ગમે તેવી વિપરીત પરિસ્થિતીઓમા ફરિયાદો કરવાને બદલે લડી લેવાની પ્રેરણા આપતી રહે છે. બાકી આ વખતે આપણને મળેલા 39 મેડલ્સ સાથે એક એક આવી સંઘર્ષ-કથા જોડાયેલી છે. કોઈ આપણને મહત્વના સમજે કે ના સમજે પણ આપણે નક્કી કરેલા રસ્તે આપણે આગળ વધતાં રહેવાનુ છે.

 સાથે સાથે આપણે હવે માતા-પિતા તરીકે આપણાં બાળકોને એ પણ સમજાવવાનું રહેશે કે રમત-ગમત થકી પણ કેરિયર બનાવી શકાય છે. અને ક્રિકેટ સિવાય પણ ઘણી બધી રમતો છે, જેમાં આપણે આગળ વધી શકીએ છીએ. બાળકોને એથલિટ્સ, જુડો, જિમનાસ્ટિક જેવી રમતો તરફ પણ વાળવા પડશે, એમાં પણ રસ લેતા કરવા પડશે. ભારતમાં, પરંપરાગત રીતે, રમતગમતને આશાસ્પદ કારકિર્દી કરતાં વધુ મનોરંજન પ્રવૃત્તિઓ તરીકે જોવામાં આવે છે. રમતગમતને સામાન્ય રીતે ગૌણ રુચિ માનવામાં આવતી હતી. એટલું જ નહી, યોગ્ય સુવિધાઓના અભાવે, ખેલાડીઓ પાસે સગવડો ના હોવાને લીધે કે તેઓની આર્થિક-સામાજિક પરિસ્થિતી નબળી હોવાને લીધે તેઓને આગળ આવવાનું કોઈ પ્લેટફોર્મ્ જ મળતું નહોતું. પણ આ ખેલાડીઓએ આ બધી બાબતોને સાઈડ પર રાખી આગળ વધી ગયા.

  ભારતમાં રમતગમતનો વિકાસ એ માન્યતાને કારણે અવરોધાયો છે કે રમતગમત દ્વારા લાંબા ગાળાના નાણાકીય આયોજનો થઈ શકતા નથી. જેને લીધે અલગ અલગ રમતોમાં યોગ્ય પ્રતિભા ધરાવતા રમતવીરોને તકો મળી નહી. પણ હવે નવો વાયરો ફૂંકાઈ રહ્યો છે, અને આપણે એ ફ્રેશ વાયરાને આપણાં વિચારોમાં સ્થાન આપવાની ખાસ જરૂર છે.