Sunday, 15 June 2025

યુદ્ધ... રોજ ક્રેશ થતી જિંદગીઑ અને માનવતા!!

 

યુદ્ધ... રોજ ક્રેશ થતી જિંદગીઑ અને માનવતા!!

Conflict in Israel and Gaza, in Photos - The New York Times

 

             પ્લેન ક્રેશ થયું, સેંકડો લોકો માર્યા ગયા. જેઓ પ્લેનમાં નહોતા બેઠા એવા પણ ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા. વર્ષો સુધી આપણે સૌ આ દુર્ઘટનાને ભૂલી નહી શકીએ. એમાં પણ જેમણે પોતાના સ્વજનોને ગુમાવ્યા છે, તેઓ તો આ દુર્ઘટનાને ક્યારેય નહી ભૂલી શકે. ચારે તરફ આપણે જે દ્રશ્યો જોઈ રહ્યા છીએ, તે આપણને અંદરથી હચમચાવી દે, તેવા છે. મોટા ભાગના લોકોની સમાચારો જોયા બાદ કે વાંચ્યા બાદ આંખો ભીની થઈ રહી છે. આંખોના ખૂણા લૂંછતા લૂંછતા આપણાં બધાથી આકાશ તરફ જોવાય જાય છે અને ઈશ્વરને પુંછાય જાય છે કે હે પ્રભુ આ શું થઈ ગયું?

      પણ જ્યાં છેલ્લા બે-ત્રણ વર્ષોથી રોજ જ્યાં માનવતા અને જિંદગી બંને ક્રેશ થઈ રહી છે, સેંકડો લોકો રોજ મોતને ઘાટ ઉતરી રહ્યા છે. આકાશમાથી કે પછી સૈનિકોની બંદુકોમાથી ગમે ત્યારે મોત વરસી રહ્યું છે, અને હવે નવા બે રાષ્ટ્રો વળી પાછા યુદ્ધના ઓછાયા હેઠળ આવી રહ્યા છે, ત્યારે આપણે કોની તરફ જોઈ પૂંછવાનું કે આ શું થઈ રહ્યું છે?’ યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે અને ઇઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઇન વચ્ચેના યુદ્ધો હજી સમાપ્ત નથી થયા, ત્યાં તો ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે.

  આ બધા રાષ્ટ્રો છેલ્લા ત્રણ ત્રણ વર્ષોથી રોજ એક જ સમાચાર વાંચી રહ્યા છે. આજના યુદ્ધમાં કેટલા મર્યા અને કેટલા ઘાયલ થયા. ક્યો પ્રદેશ કોના કબજામાં આવ્યો? અને કોને ક્યો પ્રદેશ ગુમાવ્યો? પણ આ બધા વચ્ચે રોજ સેંકડો બાળકો પોતાના માતા-પિતા અને સેંકડો માતા-પિતા પોતાના બાળકો ગુમાવી રહ્યા છે? તેનો હિસાબ કોઈ નથી કરી રહ્યું? આ પ્લેન ક્રેશની હ્રદયદ્રાવક તસ્વીરો આપણે બે-ત્રણ દિવસોથી જોઈ રહ્યા છીએ, અને ઘણા તો જોઈ પણ શકતા નથી. ને આપણે ધ્રુજી જઈએ છીએ, તો જેઓ રોજ આવા દ્રશ્યો જોઈ રહ્યા છે, તેઓની સંવેદનાઓનું શું? તેઓના આંસુઓનું શું?

  ખબર નથી ક્યારે કોના શરીરના ટુકડે-ટુકડા વિખેરાઈને અલગ અલગ જગ્યાએ પડશે? ઘરમાં બેઠા છે, લોકો અને ધડ દઈને બોમ્બ કે મિસાઇલ ઝીંકાય છે અને હસતું-રમતું ઘર થોડી જ ક્ષણોમાં સુમશાન ખંડેરમાં ફેરવાઇ જાય છે. જે શેરીઓમાં રમીને મોટા થયા હોય છે, તે શેરીઓ સુની સુની થઈ જતી હોય છે. કાટમાળ નીચે દટાયેલી જિંદગીઓ શ્વાસ માંગે છે, પણ એ શ્વાસ પૂરવા વાળું કોઈ મળતું નથી. જ્યાં જિંદગીઓ રોજ કચડાય રહી છે, ત્યાં એ કચડાતી જિંદગીઓને કાંધો આપનાર પણ કોઈ નથી! યુદ્ધને લીધે સેંકડો લોકો હેંડિકેપ્ટ થઈ જતાં હોય છે.

   શેરીઓ અને ગલીઓમાં ભૂખ્યા બાળકોની ચીસ સાંભળવાવાળું કોઈ નથી. આપણે રોટલીને બદલે તેઓને ગોળીઓ અને દારૂગોળો આપી રહ્યા છીએ. છેલ્લા એક દસકામા યુદ્ધને લીધે 20 લાખ બાળકો મૃત્યુ પામ્યા છે. ઈશ્વરે માણસો પર શ્રદ્ધા રાખી આ પૃથ્વી પર મોકલેલા બાળકોને આપણે રક્તથી રંજિત દુનિયા આપી રહ્યા છીએ. એ ફૂલો ખીલે એ પહેલા જ આપણે તેઓને મૂરઝાતા જોઈ રહ્યા છીએ. રોજ નવી સવાર તેઓ માટે માત્ર ને માત્ર મૃત્યુ લઈને આવે છે.

        લોકોને પોતાના વતનને છોડીને જવું પડી રહ્યું છે. હવે એ માતૃભૂમિમાં બીજીવાર આવવા મળશે કે કેમ? એ પ્રશ્નનો જવાબ તેઓની ઉદાસ આંખો માંગી રહી છે. રશિયન સૈનિકો દ્વારા યુક્રેનની સ્ત્રીઓ પર રેપ થઈ રહ્યા છે. આવું દરેકે દરેક યુદ્ધ વખતે થાય છે. આ બળાત્કારીઓને કોણ સજા આપશે? મહાભારત થી લઈને આજના આ યુદ્ધો સુધી મુઠ્ઠીભર લોકોની મહત્વાકાંક્ષાઓનો ભોગ કરોડો લોકો બની રહ્યા છે.

  શું આપણે વિશ્વશાંતિનો મંત્ર ભૂલી ગયા છીએ? યુદ્ધોથી વેરાન થઈ ગયેલી આ ધરતીને ફરીથી સજીવન કોણ કરશે? યુદ્ધમાં અનાથ થયેલા બાળકોને માતા-પિતાનું સુખ કોણ આપશે? રોજ દારૂગોળાના ધુમાડામાં મૂંઝાતી જિંદગીઓને નવા શ્વાસો કોણ આપશે? કોણ આ યુદ્ધોને સ્ટોપ કરાવશે? કે પછી આપણા પછીની પેઢીઓને પણ યુદ્ધ અને યુદ્ધની અસરો વાળું સાહિત્ય જ ભણવું પડશે?

 

Friday, 13 June 2025

જીવી લઈએ, જરૂરિયાતોનું પ્લેન ક્રેશ થાય એ પહેલા!

 

જીવી લઈએ, જરૂરિયાતોનું પ્લેન ક્રેશ થાય એ પહેલા!  

Smiling Selfie On Ill-Fated Plane: A Doctor Couple And Their 3 Young  Children

 

          પ્લેન ક્રેશ થયું, સેંકડો લોકો માર્યા ગયા. જેઓ પ્લેનમાં નહોતા બેઠા એવા પણ ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા. વર્ષો સુધી આપણે સૌ આ દુર્ઘટનાને ભૂલી નહી શકીએ. એમાં પણ જેમણે પોતાના સ્વજનોને ગુમાવ્યા છે, તેઓ તો આ દુર્ઘટનાને ક્યારેય નહી ભૂલી શકે. ચારે તરફ આપણે જે દ્રશ્યો જોઈ રહ્યા છીએ, તે આપણને અંદરથી હચમચાવી દે, તેવા છે. મોટા ભાગના લોકોની સમાચારો જોયા બાદ કે વાંચ્યા બાદ આંખો ભીની થઈ રહી છે. આંખોના ખૂણા લૂંછતા લૂંછતા આપણાં બધાથી આકાશ તરફ જોવાય જાય છે અને ઈશ્વરને પુંછાય જાય છે કે હે પ્રભુ આ શું થઈ ગયું?

   એક કુટુંબ જે વર્ષો બાદ સેટલ થવા લંડન જઇ રહ્યું હતું, તે આખું કુટુંબ આગની જવાળાઓમાં બળીને રાખ થઈ ગયું. તેઓની પ્લેનમાં બેઠા ત્યારની સેલ્ફી સોસિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થઈ રહી છે. રાજસ્થાનનું એ કુટુંબ પતિ-પત્ની અને ત્રણ બાળકો કાયમ માટે ભારત છોડીને લંડન શિફ્ટ થઇ રહ્યા હતા, જેનું ઈશ્વરે સ્વર્ગમાં શિફ્ટિંગ કરી દીધું. છેલ્લી સેલ્ફીમાં આખું કુટુંબ એકદમ ખુશખુશાલ દેખાય રહ્યું છે. નવી જીંદગીની શરૂઆત કરવા જનારને મૃત્યુ આંબી ગયું.

  આજે ફરી સાબિત થઈ ગયું કે આપણે ગમે તેટલું પ્લાનિંગ કરીએ પણ જો ઉપરવાળો નથી ઈચ્છતો તો બધા જ પ્લાનિંગ ઉંધા વળી જતાં હોય છે. બંને પતિ-પત્ની અલગ-અલગ રહેતા હતા, કૌમી વ્યાસ કે જેણી એક ડોકટર હતી, તે એક ખાનગી દવાખાનામા કામ કરતી હતી, જ્યારે કૌમીનો પતિ લંડનમાં કામ કરતો હતો. અલગ-અલગ રહી કમાઈ લઈએ, પૈસા બનાવી લઈએ પછી મોજથી સાથે જીવીશું એ માન્યતાને આ દુર્ઘટનાએ ધક્કો પહોંચાડ્યો છે.

   આપણી આસપાસ આજકાલ જે કઈ થઈ રહ્યું છે, તે જાણીને, જોઈને એવું ફીલ થવા લાગ્યું છે કે આપણી પાસે જીવવા માટે જે કઈ પણ છે, તે છે, આજ! અત્યારે આપણે જે જીવી શકીશું એ જ જિંદગી છે. જે ક્ષણોને આપણે પેન્ડિંગ રાખીએ છીએ, તે જીવી જ શકીશું એની કોઈ ગેરંટી નથી. ભવિષ્યના પ્લાનિંગમાં આજની અમૂલ્ય અને અતુલ્ય ક્ષણોને આપણે વેડફી નાખતા હોઈએ છીએ.

     બસ થોડા વર્ષો હજી થોડા વર્ષો હજી.... અલગ અલગ રહી લઈએ, પછી તો જિંદગી સેટ જ છે ને! પણ હકીકત તો એ છે કે જિંદગી છેક છેલ્લા શ્વાસ સુધી સેટલ થતી જ નથી. અને એટલે જ આજે જે મળે એ ક્ષણોને જીવી લઈએ. મોજ કરી લઈએ. હું એમ નથી કહેતી કે ભવિષ્યનું પ્લાનિંગ ના કરવું જોઈએ. બસ મારુ એટલું જ કહેવું છે કે જિંદગી સાવ ટાઈમ-ટેબલ મુજબ ગોઠવેલી ના હોવી જોઈએ. આપણી જીંદગીની ડાયરી અપોઇનમેંટ ડાયરી જેવી ના હોવી જોઈએ.

   પછી જીવી લઈશું એ શબ્દથી બને તેટલા દૂર રહીએ. ભલે થોડી ઓછી વસ્તુઓ સાથે જીવવું પડે, પણ આજે જે કઈ મળે છે, તેને માણી લઈએ. શું છે? ખુશીની પરિભાષા આપણાં સૌ માટે? બસ શાંતિથી જીવન જીવીએ અને મોજ-મસ્તી કરતાં રહીએ. આપણે મોટા બંગલામાં રહેવા, કે ફાઇવ-સ્ટાર હોટેલમાં જમવા કે પછી લેટેસ્ટ બ્રાન્ડની વસ્તુઓ ખરીદવા કે પછી હાઇ-ફાઈ લાઈફ જીવવા નથી જન્મ્યા. અરે આપણે કરોડપતિ થવા પણ નથી જન્મ્યા. આપણે તો યાર જીવવા માટે જન્મ્યા છીએ.

  અને જીવવાથી જ મોટા ભાગની ખુશીઓ આપણાં જીવનમાં એન્ટ્રી લેતી લઈ લેતી હોય છે. દરેક ક્ષણોની સેલ્ફી લેવી જરૂરી નથી પણ દરેક ક્ષણોમાં સેલ્ફને જોડવો જરૂરી છે. દુર્ઘટનાઓ પર આપણો કોઈ જ કંટ્રોલ નથી, ખુદની બીજા સાથે સરખામણી ના કરવા પર આપણો કંટ્રોલ છે જ...

  કોની કેટલી મિનિટમાં કેટલી આવક છે? તેઓની એક સેકન્ડ કેટલી કિંમતી છે? એ માત્ર આંકડાઓ છે. અગત્યનું તો એ છે કે આપણે એ ક્ષણોમાં જીવ્યા કેટલું? જે કઈ ભેગું કર્યું છે, તેને પામ્યા કેટલું? અમુક બાબતો ક્યારેય માપી શકાતી નથી, બસ પામી જ શકાય છે. જીવનનું પણ એવું જ છે. જીવી લઈએ, જરૂરિયાતોનું પ્લેન ક્રેશ થાય એ પહેલા!  

 જે આપણે જીવતા નથી, એ વેડફાય જતું હોય છે. રીટાયર્ડ થઈને જીવી લઈશું, જીવનની છેલ્લી ક્ષણો સાથે જીવી લઈશું. આજે નહી કાલે જીવી લઈશું. સાલું આ ગણિત જ ખોટું છે. અને ગણિતનો તો નિયમ છે, પહેલું સ્ટેપ ખોટું, તો આખો દાખલો ખોટો....

Saturday, 7 June 2025

કોઈને મદદ કરતાં પહેલા......

કોઈને મદદ કરતાં પહેલા...... 

 What the dark side of helping people who have a serious health issue is  like – Part 1

 

 

            થોડા દિવસો પહેલા એક દુકાનેથી વસ્તુ લેતા સમયે એક લઘર-વઘર અને ગંદુ બાળક દુકાનમાથી ખરીદી કરી રહેલા લોકો પાસે ભીખ માંગી રહ્યો હતો. ઉભેલા લોકોમાથી એક-બે જણાએ તેને થોડા પૈસા આપ્યા. મને એમ હતું કે તે ભૂખ્યો હશે, એટલે સામે રહેલી ખાણી-પીણીની લારીમાથી કશુંક લઈને ખાશે. પણ એવું ના થયું. તે તો એ પૈસાથી ગુટકા લઈને ખાવા માંડયો. એવી જ રીતે કોઈ મંદિરની બહાર બેઠેલા ભિખારીઓને આપણે ખાવા માટે બિસ્કીટના પેકેટસ આપીએ તો તેઓ એ પેકેટ્સ વેચીને એમાથી જે પૈસા મળે, તેમાથી પોતાનું વ્યસન સંતોષતા હોય છે.

   આપણાં દેશમાં ખરેખર કેટલીક વસ્તી એવી છે, જે કારમી ગરીબીમાં જીવે છે, તો સાથે સાથે મધ્યમ વર્ગમાં પણ એવા ગરીબ લોકો છે, જેઓને અમુક પ્રકારની મદદની જરૂર હોય છે. પણ તેઓ કોઈ પાસે માંગી શકતા નથી. હકીકત તો એ  છે કે ગરીબો માટે સરકારની અનેક યોજનાઓ છે, અને ધનીકો પાસે પૈસા. સૌથી વધુ જો આ દેશમાં કોઈ પિંસાતું હોય તો એ મધ્યમ વર્ગ છે. જેઓ માટે કોઈ જ સરકારી યોજનાઓ પણ નથી કે પૂરતા પૈસા પણ નથી.

   છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આપણાં દેશમાં સમાજસેવા પ્રત્યેનું વાતાવરણ એકદમ હકારાત્મક બની ગયું છે. ગરીબ લોકોને મદદ કરવા આગળ આવનારી સંસ્થાઓની સંખ્યા દિવસે ને દિવસે વધતી જ જાય છે. જરૂરિયાતવાળા લોકોને કપડાંથી માંડીને શિક્ષણ સુધીનું, તેમજ ખોરાકથી માંડીને આરોગ્ય સુધીની સેવાઓ મફતમાં મળી રહે એવી વ્યવસ્થાઓ જુદી જુદી સંસ્થાઓ દ્વારા થતી હોય છે. પણ સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે ખરેખર જે લોકો સુધી આ બધુ પહોંચવું જોઈએ, તે લોકો સુધી પહોંચતું નથી.

 અથવા તો તે એવા લોકોને પહોંચે છે, જેઓને મન આ સુવિધાઓનું મૂલ્ય રોકડી કરી લેવા સિવાય કશું હોતું નથી. તેઓ પોતાને મળતી આ સુવિધાઓનો ગલત ફાયદો ઉઠાવતા રહે છે. સોસિયલ મીડિયામાં પ્રસિદ્ધિ મળી રહે એ માટે પણ લોકો હવે બીજાને મદદ કરી, ફોટા પડાવી એ ફોટા સોસિયલ મીડિયા પર મૂકી સંતોષનું સુખ પ્રાપ્ત કરી લેતા હોય છે. સરકારી યોજનાઓ હોય કે પછી એન.જી.ઓ. થકી મળતી મદદ હોય, આવા લે-ભાગુઓ જાજા છે, જેઓ આ મદદનો ગેરફાયદો ઉઠાવતા રહે છે.

  સોસિયલ મીડિયાના આ દેકારામા ખરેખર જેઓને જરૂર છે, તેવા લોકોનું મૌન દટાઇ જતું હોય છે. મદદ કરનારી સંસ્થાઓએ પણ પહેલા સર્વે કરાવવો જોઈએ કે અમે જે પ્રકારની મદદ કરીએ છીએ તે ખરેખર જેઓને જરૂર છે, તેવા લોકો સુધી પહોંચે છે ખરી.... જો સંસ્થાઓ આવું કશું જ કર્યા વિના મદદ કરતી રહેશે તો એ મદદનો કોઈ અર્થ જ નહી રહે. આવી સંસ્થાઓનો ઉદેશ સારો હોય છે, બસ હવે તેમણે ટાર્ગેટ સાચો નકકી કરવાનો છે.

  સેવાઓ ખરેખર જરૂરી હોય તેવા લોકો સુધી પહોંચશે તો એ સેવાઓનો સાચો અર્થ સરશે. જો કરેલી સેવાથી કોઈના ચહેરા પર ઓરિજિનલ હાસ્ય આવશે તો એ પ્રાર્થના સીધી ઈશ્વર સુધી પહોંચશે. અને આખરે તો આ બધુ આપણે એટલા માટે જ તો કરતાં હોઈએ છીએ. સામેવાળાની જરૂરિયાત સમજીને જો આપણે ચીજવસ્તુઓ પૂરી પાડીશું તો એને પણ એ વસ્તુઓ મદદરૂપ થઈ પડશે. ના જોઈતી હોય એવી વસ્તુઓના ઢગલા કરીને આપણે શું કરીશું?

  વળી મફતમાં મળતી વસ્તુઓનો ઘણીવાર બહુ બગાડ થતો હોય છે. તો આવી કોઈ વ્યક્તિઓને મદદ કરતી વખતે વિડિયોગ્રાફી કે ફોટોગ્રાફીનો આગ્રહ ના રાખીએ. કોઇની મજબૂરીને આપણાં સોસિયલ મીડિયાની પોસ્ટ બનાવીને આપણે બહુ મોટી ભૂલ કરતાં હોઈએ છીએ. દેખાડો કરીને કરેલું દાન તો ઈશ્વરના ચોપડે પણ લખાતું નથી. માટે જેને જરૂર છે, તેને જ આપીએ અને છાનું છાનું આપીએ. આપને કરેલી સેવાનો કોઈ દુરુપયોગ ના કરી જાય એ ધ્યાન આપણે રાખવાનું છે.

  વળી આવા લોકો મફતમાં વસ્તુઑ મેળવીને આળસુ પણ થઈ જતાં હોય છે. ને ઘણા લોકો તો કામધંધો છોડીને આવી વસ્તુઓનો લાભ લેવા ગોઠવાઈ જતાં હોય છે. જ્યાં જ્યાં અન્નક્ષેત્રો ચાલુ હોય છે, ત્યાં આવા લોકો જમી લેતા હોય છે. અને વ્યસનો માટે પૈસા માંગી લાવતા હોય છે. 

  હકીકત તો એ છે કે કોઈને આત્મનિર્ભર બનાવવા એ જ સૌથી મોટી સેવા છે. આવા લોકોને પગભર કરીએ અને જિંદગીમાં આગળ વધતાં શીખવીએ.

ગૂગલ, આ પથ્થર અને હથોડી વડે હું મંદિર કેવી રીતે બનાવું?

  ગૂગલ , આ પથ્થર અને હથોડી વડે હું મંદિર કેવી રીતે બનાવું ?                        હમણાં વિદ્યાર્થીઓને ઇલોરામાં આવેલા કૈલાશ ...