જે બીજા લોકો માટે અઘરું છે, એ શું આપણા માટે સરળ છે? 

 

 

 

 

 

 

 જિંદગીમાં સૌથી સરળ હોય છે, બીજાને સમજાવવાનું અને સૌથી અઘરું હોય છે, ‘પોતાની જાતને સમજાવવાનું!’ આપણે સામેવાળાને તો બહુ સિફતપુર્વક કોઈપણ બાબતે સમજાવી લેતા હોઈએ છીએ. આ પ્રશ્નનો ઉકેલ તો એકદમ સરળ છે. આ સમસ્યા ઉકેલવા આટલું તો કરી જ શકાય, તમે તમારી જાતને એટલી તો બદલી જ શકો છો, તમે આમ તો કરી જ શકો છો, લે એમાં શું? આટલું તો તમે કરી જ શકો છો, વગેરે વગેરે હૈયાધારણ આપણે બીજાને આપતા જ રહીએ છીએ.

 સામેવાળી વ્યક્તિ માટે બધુ જ આપણે એકદમ સરળ કરી દેતાં હોઈએ છીએ. જેમ કે વ્યસન છોડવું સહેલું છે, ગુસ્સે ના થવું સરળ છે, મનને શાંત રાખવું સરળ છે, બીજા પ્રત્યે રાગ-દ્વેષ ના રાખવો સરળ છે, કોઈનું ખરાબ ના વિચારવું સરળ છે, કોઈની સાથે સરખામણી ના કરવી સરળ છે, જરૂરિયાતો પર બ્રેક મારવી સરળ છે, ઇલેકટ્રોનિક્સ ગેઝેટ્સનો ઉપયોગ ઘટાડવો સરળ છે, નિષ્ફળતા મળે તો હતાશ કે નિરાશ ના થવું સરળ છે, યોગા અને મેડિટેશન કરવું સરળ છે, નિયમિત કસરતો કરવી સરળ છે,

 અરે નિયમિત અને સાત્વિક જીવન જીવવું પણ એકદમ સરળ છે. કોઈપણ બાબતનો ડર ના રાખવો સરળ છે, મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો સરળ છે, અરે સરળ બાબતોની એક અનલિમિટેડ યાદી છે, જે આપણે સામેવાળી વ્યક્તિના હાથમાં થમાવી દેતાં હોઈએ છીએ.

  પણ આ જ બધી બાબતો જ્યારે આપણી જાતને સમજાવવાની આવે તો? એ પેપર એટલું અઘરું લાગે છે કે આપણે કવીટ કરી લેતા હોઈએ છીએ. આ જીવનમાં સૌથી અઘરું કામ જ ખુદને સમજાવવાનુ હોય છે. જાત સાથે લડીને આપણે એટલા થાકી જતાં હોઈએ છીએ કે પછી આપણે ખુદ સાથે સંવાદો કરવાનું જ ભૂલી જતાં હોઈએ છીએ.

  તમને, મને બધાને ખબર છે કે જો આપણે જાતને સમજાવી શકીશું, તો જિંદગીની મોટા ભાગની સમસ્યાઓ ઉકેલી શકીશું. પણ આપણે જાતને જ સમજાવી શકતા નથી. ને પરિણામે એટલી બધી બિનજરૂરી બાબતોમાં ફસાયેલા રહીએ છીએ કે ના કરવાનું પેલા કરીએ છીએ, અને કરવાનું યાદ રહેતું નથી.

 બીજા માટે સરળ લાગતી બાબતો આપણને આપણાં માટે અઘરી અને અશક્ય લાગવા માંડતી હોય છે. સૌથી વધુ આપણે ઉપરની બાબતો માટે જાત સાથે લડતા હોઈએ છીએ, પણ મોટા ભાગે એ બાબતો અપનાવતી વખતે ખુદને મનાવી શકતા નથી.

 જેને લીધે ઘણું બધુ આપણાં પર હાવી થઈ જતું હોય છે. વહેલું ઊઠાતું નહી, વ્યસનો છૂટતા નથી, એમાં પણ ડિજિટલ વ્યસનો તો મૂકી જ શકાતા નથી. રોજ સવારે ઊઠીએ એ સાથે જ આપણાં આપણી જાત સાથે સંવાદો શરૂ થઈ જતાં હોય છે, જે સમયાંતરે વિવાદોમાં ફેરવાઇ જતાં હોય છે. અને એ વિવાદો એટલે આપણે એટલું બધુ મનમાં સ્ટોર કરી રાખીએ છીએ કે જિંદગી હેંગ થઈ જાય છે, પણ આપણે ડિલીટ કરતાં નથી. કોઈ વર્ષો સુધી આપણને હેરાન કરતું રહે છે, અને આપણે થતાં રહીએ છીએ!

 નફરત, રાગ-દ્વેષ, નિર્બળતા વગેરે વગેરે આપણી અંદર એવા હાવી થઈ જાય છે કે સાવ સરળ લાગતી બાબતોમાં પણ આપણું જીવન ઘૂંચવાઈ જતું હોય છે. વળી જે ગાંઠો કાપી નાખવાની સલાહો આપણે બીજાને આપતા હોઈએ છીએ, એ ગાંઠોના છેડાઓ પકડીને આપણે બેઠા રહેતા હોઈએ છીએ.

  સેલ્ફી લેવી જેટલી સરળ લાગે છે, સેલ્ફ સાથે એડજસ્ટ થવું એટલું જ અઘરું બની રહે છે. આપણે ખુદને વિવિધ, વિચિત્ર અને વિપરીત પરિસ્થિતિમાં ગોઠવી નથી શકતા, એટલે જ દૂ:ખી થતાં રહીએ છીએ. અને બીજાને પણ દૂ:ખી કરતાં રહીએ છીએ.

  જે બાબતો આપણે બીજાને સમજાવીએ છીએ, તે પહેલા ખુદને સમજાવી લઈએ. જો એવું થઈ શકશે, તો આ દેશમાં જે એકબીજાને સલાહ આપવાનો રોગ છે, તેને આપણે કાયમ માટે દૂર કરી શકીશું.

   જેમ ગાંધીજીએ પોતાની જિંદગીને ‘સત્યના પ્રયોગો’ એવું નામ આપ્યું હતું એમ આપણે પણ સત્યના પ્રયોગો પેલા ખુદ પર કરીએ, તેનું અવલોકન કરીએ અને જે તારણ મળે તેને બીજા સમક્ષ મૂકીએ પણ તેમણે એમ કરવું જ જોઈએ, એવો આગ્રહ ના રાખીએ....