સ્ત્રીઓ અને સ્ત્રી-સન્માન !!!

 

 સ્ત્રીઓ અને સ્ત્રી-સન્માન !!!

 

જીંદગીની ટ્રેન સમાંતર પાટાઓ પર ચાલતી રહે છે. નાના હતા ત્યારે ગણિતમાં ભણેલા કે બે સમાંતર રેખાઓ હમેંશા સાથે ચાલે છે, પણ ભેગી કદી થતી નથી. જિંદગીમાં ઘણું વધુ એવું છે, જે સાથે સાથે ચાલતું રહે છે, પણ ભેગું ક્યારેય થઈ શકતું નથી. ગૃહિણી અને તેને મળતું સનમાન આવી બે સમાંતર રેખાઓ છે, જે ચાલે છે સાથે, પણ એકબીજાને મળતી ક્યારેય નથી.

    એક સ્ત્રી જે સંપૂર્ણ પોતાના કુટુંબને સમર્પિત થઈને રહે છે, ઘરના તમામ કામો કરે છે. સપ્તપદીના સાતેય પદોને નિભાવે છે, બાળકોને ઉછેરે છે, સવારે દૂધવાળો દૂધ દેવા આવે, ત્યારથી લઈને રાત્રે દૂધ મેળવવા સુધીની ઘરની તમામ પ્રવૃતિઓ એ એકલા પંડે સંભાળે છે. અને છતા આ કામ રહી ગયું, રહી ગયું એ લિસ્ટ પૂરું થતું જ નથી.

    સ્ત્રીઓના કામને અર્થશાસ્ત્રએ ક્યારેય આર્થિક પ્રવૃતિ તરીકે સ્થાન નથી આપ્યું. જેનું નાણાંમાં કોઈ મૂલ્ય નથી એવી કોઈપણ પ્રવૃતિને અર્થશાસ્ત્ર મહત્વ આપતું જ નથી. અને તમે માર્ક કરજો જે જે બાબતો નાણામાં માપી નથી શકાતી એ તમામ બાબતોને પ્રેમના દાયરામાં લઈને આપણે તેને સંતોષ આપવાના ખોટા પ્રયાસો કરતાં હોઈએ છીએ.

  સમાજ પછી ભલે તે ગમે તેટલો શિક્ષિત કે વિકસિત હોય, પણ સ્ત્રીઓ પ્રત્યે તેની વિચારસરણી ક્યારેય બદલાવવાની નથી. સ્ત્રીઓ પુરુષો માટે કે પૂર્વગ્રહ બની ગઈ છે, અને આપણે જાણીએ છીએ કે પૂર્વગ્રહો ક્યારેય બદલાતા નથી. આ જે કઈ સ્ત્રીઓ વિષે આપણે બદલાયેલું વાતાવરણ જોઈ રહ્યા છીએ, તે ઉપરછલ્લું જ છે. અંદરથી તો આજે પણ પુરુષો સ્ત્રીઓ વિષે એ જ જૂના-પુરાણા વિચારો સાથે જ જીવી રહ્યા છે.

   આ સમાજને જાળવી રાખવી જવાબદારી સ્ત્રીઓ પર નાખીને સમાજે તેણીને એવી બાંધી લીધી કે એ બંધનો હજી આજે પણ તે તોડી શકી નથી. ઘરનો ઉંબરો પાર કરવા આજે પણ તેણે ઘરના સભ્યોની મંજૂરી લેવી પડે છે. મે હા પાડી એટલે મારી દીકરી કે મારી પત્ની કે મારી બહેને કે મારી માએ ઘરની બહાર નીકળી પોતાનો વ્યવસાય વિકસાવ્યો કે નોકરી કરી! પેલા દીકરી હતી, એટલે બંધનો, પછી પત્ની થાય એટલે બંધનો અને પછી મા બને એટલે બંધનો.

   લગ્ન બાદ બીજા જ દિવસથી પોતાના માતા-પિતાના ઘરે જવા પણ સ્ત્રીઓએ મંજૂરી લેવી પડે છે. કેટલાક પુરુષો તો આવી છુટ આપીને તેમણે જાણે કે સ્ત્રીઓ પર ઉપકાર કરી દિધો હોય તેવું વર્તન કરતાં હોય છે. લગ્નો તૂટે તો એની સંપૂર્ણ જવાબદારી પણ સ્ત્રીઓની! છુટ્ટાછેડા લીધેલ સ્ત્રીઓ માટે એકસાથે બે ઘરોના દરવાજા ધડામ દઈને બંધ થઈ જતાં હોય છે. દીકરો ના આપી શકે તો તે માટે પણ સ્ત્રીઓ જવાબદાર! સ્ત્રીઓના ચારિત્ર્ય પર સવાલો ઊઠે પણ પુરુષોનું તો જાણે કોઈ ચારિત્ર્ય જ નહી! પુરુષો તો આવા જ હોય, પણ સ્ત્રીઓએ તો સમજવું જોઈએ ને?

   સ્ત્રીઓનું આધિપત્ય પુરુષો આજે પણ સ્વીકારી શકતા નથી પછી ભલે તે અમેરિકાની સ્ત્રી હોય કે ભારતની! ઘણી સ્ત્રી લેખકોને એવું લાગે છે કે સ્ત્રીઓ પોતાને મળેલ આઝાદીનો ગલત ફાયદો ઉઠાવી રહી છે. પણ એકવાર ગ્રામ્યવિસ્તારોમાં અને રૂઢિવાદી જ્ઞાતિઓમાં ડોકિયું કરજો, સમજાઈ જશે કે સ્ત્રીઓ કેટલી સ્વતંત્ર થઈ છે? હજી આજેપણ ગામડાઓમાં સ્ત્રીઓ ઘરના બીજા સભ્યોની સમકક્ષ બેસી શકતી નથી.

  ઘરોમાં ભાઈ-બહેન વચ્ચેના ઉછેરની સરહદો આજે પણ એટલી જ મજબૂત છે. ગામની કોઈ એક દીકરી ભાગીને લગ્ન કરે, એટલે બાકીની દીકરીઓ માટે ભણવું એક સપનું બની જતું હોય છે. દીકરાઓ ભાગે તો બાકીના દિકરાઓ પર કોઈ અસરો જોવા મળતી નથી. અરે ભણવા બાબતે ટેલેંટેડ છોકરીઓને પોતાના ભાઇઓના ભણવાને લીધે ભણવા પણ મળતું નથી. ભણવું હોય તો કમાઈને ભણો! એવા જવાબો માતા-પિતા પાસેથી મળે છે.

  અને એટલે જ પુરુષો કરતાં સ્ત્રીઓએ પોતાના સપનાઓ પૂરા કરવા વિશિષ્ટ પ્રયાસો કરતાં રહેવા પડે છે. અરે જન્મ લેવા માટે પણ ઘરના સભ્યોની મંજૂરી લેવી જરૂરી હોય છે. અમુક જ્ઞાતીઓ ફરમાન બહાર પાડતી હોય છે કે સ્ત્રીઓના મોબાઈલ વપરાશ પર પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ. અરે યાર દિકરાઓ શું મોબાઈલ વાપરવાથી નથી બગડતા? માત્ર દીકરીઓ જ બગડે છે.

  સ્ત્રીઓ તરફી કાયદાનો સ્ત્રીઓ ગલત લાભ ઉઠાવી રહી છે, એવું ઘણા લખે છે, પણ કાયદાઓ જાણતી હોય એવી સ્ત્રીઓ કેટલી? બેંગલુરુના એક આઈ.ટી. એંજિનિયરે આ કાયદાઓને લીધે લાઈવ આત્મહત્યા કરી, એટલે બધા સ્ત્રીઓ વિષે બોલવા લાગ્યા. પણ બળાત્કારના કિસ્સાઓમાં ન્યાય ના મળવાને લીધે સ્ત્રીઓ આપઘાત કરી લેતી હોય છે કે પછી ક્ષણે ક્ષણે ઘૂંટાય ઘૂંટાય ને મરતી હોય છે, તેના આંકડાઓ છે કોઈ પાસે?

  વર્કિંગ વીમેન કોન્સેપ્ટ પણ મને લાગે છે, પુરૂષોએ જ સ્ત્રીઓ માટે બનાવેલો છે. જેથી કદાચ એ કમાઈ ના શકે તો એ જવાબદારી પણ સ્ત્રીઓ ઉઠાવતી રહે. વર્કિંગ વીમેન એ સ્ત્રીઓને આર્થિક રીતે પગભર કરવાની કોઈ સ્કીમ નથી કે પછી એનાથી સ્ત્રીઓને નથી કોઈ આર્થિક સ્વતંત્રતા મળતી કે નથી તેને લીધે સ્ત્રીઓને ઘરમાં લેવામાં આવતા નિર્યણોમાં કોઈ ભાગીદારી મળતી.

  ચંદ્રકાંત બક્ષિજીએ પોતાના એક આર્ટિકલમાં લખેલું છે કે વર્કિંગ વીમેન બનવાથી સ્ત્રીઓ પહેલા કરતાં વધુ આઝાદ નથી થઈ પણ પહેલા કરતાં વધુ ગુલામ બની ગઈ છે. વર્કિંગ વીમેન માટે આપણે અનુકૂળ વાતાવરણ નથી ઊભું કરી શક્યા. કામના સ્થળે સ્ત્રીઓનું શોષણ થતું રહે છે. બહાર કામ કરીને આવેલી સ્ત્રીઓ માટે ઘરનું કામ ડોકિયા કરતું જ રહે છે.

  આ બંને સ્થળો વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં સ્ત્રીઓનું પોતાનું સંતુલન ખોરવાઈ જતું હોય છે. પોતાના અસ્તિત્વ માટેની લડાઈમાં તેણે એટલા બધા મોરચે લડવું પડે છે કે પેલું અસ્તિત્વ જ ક્યાંક ખોવાઈ જતું હોય છે. ઓશો રજનીશજી કહે છે એમ પુરૂષોએ સ્ત્રીઓને દેવી બનાવી દીધી તો એમાં પણ તેઓનો સ્વાર્થ છે.

  સ્ત્રીઓને સ્ત્રીઓની દુશ્મન બનાવવામાં પણ પુરુષોનો અદ્વિતીય ફાળો છે. પુરુષો બરાબર જાણે છે કે સ્ત્રીઓને એકબીજાની સામસામે કેવી રીતે લાવવી?

  સ્ત્રીઓ ગઇકાલે પણ સ્ત્રીઓ જ હતી, આજે પણ સ્ત્રીઓ જ છે અને આવતીકાલે પણ કદાચ... સ્ત્રીઓના સન્માનની વાતો ઓનપેપર કાર્યક્રમો જેવી જ રહેવાની છે.