જિંદગી અને સ્ક્રોલિંગ.......
જિંદગી સોસિયલ મીડિયા પર સ્ક્રોલ કરવાનો વિષય જ નથી. આજકાલ આપણે જિંદગીને એટલી બધી સ્ક્રોલ કરી રહ્યા છીએ કે કલાકો વીતી જાય છે, પણ કશું હાથમાં આવતું નથી. આ ઇલેકટ્રોનિક ગેઝેટ્સ આપણા સૌનો એટલો બધો સમય ખાઈ જઇ રહ્યા છે કે જેમ હાથમાથી રેતી સરકી જાય, એમ સમય સરકી રહ્યો છે. તમે કહેશો આ તો અમને સૌને ખબર છે, અરે ખબર સૌને છે, પણ સ્ક્રોલ કરવાનું છોડતા કોઈ નથી.
એક સોસિયલ મીડિયા પરથી બીજા સોસિયલ મીડિયા પર ઠેકડા જ મારતા રહીએ છીએ. જો કે હાથ કશું નથી લાગતું એ વાત અલગ છે! બાકી હતું એ ઓનલાઈન ગેમ્સે પૂરું કર્યું. ઓનલાઈન ગેમ્સે તો બાળકો પાસેથી તેઓને બાળપણ, યુવાનો પાસેથી તેની યુવાની છીનવી લીધી છે. શેરીમાં આઉટડોર ગેમ્સ રમતા બાળકો હવે મોબાઇલની સ્ક્રીનમાં કેદ થઈ ગયા છે.
તેઓ પોતાની આસપાસની દુનિયા પ્રત્યે જરાપણ ધ્યાન નથી આપી રહ્યા. એ સ્ક્રીનની બહાર જાણે કોઈ દુનિયા છે જ નહી, તેઓ તેવું માનવા લાગ્યા છે. રીલ લાઈફ રીયલ લાઈફ પર ભારી પડી રહી છે. હકીકત તો એ છે કે આ ઈલેક્ટ્રોનિક ગેઝેટ્સની દુનિયાએ બાળકોને એટલા ભ્રમિત કરી દીધા છે કે તેઓ પોતાનું નિર્દોષ અને નિખાલસ બાળપણ જ ગુમાવી બેઠા છે.
ગેઝેટ્સ સ્માર્ટ બનતા જાય છે, અને બાળકો માનસિક અને શારીરિક રીતે નબળા બનતાં જાય છે. પહેલા બાળકો તોફાન ના કરે અને એક જગ્યાએ બેઠા રહે તે માટે માતા-પિતા સંતાનોને આ ગેઝેટ્સ આપે છે અને પછી એ ગેઝેટ્સ તેઓની દુનિયાનો અતૂટ હિસ્સો બની રહે છે, જેનાથી ખુદ માતા-પિતા તેઓને અલગ કરી શકતા નથી.
યુવાનો અને યુવતીઓ જે રીતે આ ગેઝેટ્સ પાછળ પાગલ થઈ રહ્યા છે, વાત ના પુંછો! એક બીજા સાથે સંબંધથી જોડાવવા તેઓ આ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે અને પછી એ માધ્યમો જ રીલેશન ટૂંટવાનું કારણ બની રહે છે. આ ગેઝેટ્સ થકી તેઓ એટલા અટેચ રહે છે કે અંતે એ કનેક્શન જ લોસ્ટ થઈ જાય છે. ગુડ મોર્નિંગ અને ગૂડ નાઈટ ક્યારે ગુડ-બાયમાં ફેરવાય જાય છે? તેની પણ તેઓને ખબર નથી રહેતી!
સ્ક્રીન પર સતત ઝબૂકતા મિસ-કોલ અને બીજા નોટિફિકેશન્સ તેઓની જિંદગીને સતત ડિસ્ટર્બ કરતાં રહે છે. અને તેઓ થતાં પણ રહે છે. આ ડિસ્ટર્બન્સ જ તેઓના મગજને આઉટ ઓફ કંટ્રોલ કરી નાખતા હોય છે. વધુ પડતું કનેકશન તેઓના સંબંધોમાં રહેલા એકસાઈટમેંટ ને ખતમ કરી નાખે છે. મળવાના ઝનૂનમાં તેઓ ના મળી શકવાનું દર્દ જ ફીલ નથી કરી શકતા. ગેરહાજરી ફીલ થઈ શકે એટલું ડિસ્ટન્સ પણ તેઓ નથી રાખી શકતા અને પરિણામે તે મને રીપ્લાય કેમ ના આપ્યો? એ પ્રશ્ન ધડામ દઈને રીલેશન સાથે અથડાતો રહે છે. હું ઓનલાઈન એટલે આખી દુનિયા ઓનલાઈન એ મેંટાલિટીમાથી આજની જનરેશન બહાર જ આવી શકતી નથી!
જે કઈ આ સ્ક્રીન આપણને દેખાડી રહી છે, તે સઘળું જ સાચું છે તેમ માનીને આપણે પણ એ રસ્તે નીકળી પડતાં હોઈએ છીએ. સ્ક્રીનમાથી બહાર આવતો પ્રકાશ આપણી આંખોને આંજી રહ્યો છે. ને પરિણામે આપણે કશું જ સ્પષ્ટ જોઈ શકતા નથી.
પતિ-પત્ની વચ્ચે પણ આ ગેઝેટ્સ આવી ગયા છે. એક જ બેડરૂમમાં હોવા છતાં તેઓ સાથે નથી, કારણકે તેઓના હાથમાં આ ગેઝેટ્સ છે. ઘરમાં દરેક ઓરડામાં રહેતા લોકો એક અલગ ટાપુ બનાવીને આ ગેઝેટ્સ સાથે સમય વિતાવી રહ્યા છે. ઘરમાં એકબીજા સાથનું કનેક્શન આને લીધે પુઅર થઈ ગયું છે. રીકનેક્શનની કોઈ ગુંજાઈશ જ નથી રહી.
બધુ પોસ્ટ કરી લેવાની ઉતાવળમાં જીવવાનું જ ભૂલાય રહ્યું છે. ક્ષણો માત્ર ક્લિક જ થઈ રહી છે, જીવાય નથી રહી. જેને જુઓ તે બસ આ સ્ક્રીનમાં જ ફસાયેલું જોવા મળી રહયું છે. ઇવન આપણો કુદરત સાથેનો સંબંધ પણ આના લીધે ડિસ-કનેક્ટ થઈ ગયો છે. આ વર્ચ્યુઅલ દુનિયાએ વાસ્તવિક જીવન સાથેનો આપણો સંબંધ નબળો કરી દીધો છે.
આપણે શેરીની ધૂળને, પક્ષીઓના કલરવને, વડની વડવાઇઓને, નદીના કિનારને, સાગરની લહેરોને, ઊગતા અને આથમતા સૂર્યને, ખિલતા ફૂલને, ઋતુઓના આગમનને ફીલ નથી કરી રહ્યા. ઘોંઘાટોમાં ક્યાંક હ્રદયનું મૌન સંભળાતું બંધ થઈ ગયું છે. ખુદ સાથેનો સંવાદ આપણે અભેરાઈએ ચડાવી દિધો છે, એ ઉતરવા માંગે છે, પણ આપણે ઉતારવા માંગતા નથી.
સ્ક્રીન પાછળની જે દુનિયાને આપણે સાચી માની લીધી છે, એ ભ્રમમાથી જેટલા જલ્દી બહાર નીકળી જઈશું, આપણે જીવંત રહેતા શીખી જઈશું. આપણે આપણી અંદર ડોકિયું કરી શકીશું. માણસ અને મશીન રાશિ એક છે, પણ બંને વચ્ચે ‘હ્રદય’ નો તફાવત છે. લાગણીનો તફાવત છે. જેને આપણે ફીલ કરતાં શીખી લેવાનો છે. મશીન ક્યારેય ધબકી શકવાનું નથી. ......
એકબીજા સાથે જોડાવા માટે માત્ર ને માત્ર લાગણીનો સેતુ જ કાફી છે. એ સેતુ જેટલો મજબૂત બાંધીશું, આપણે ઈશ્વરની બનાવેલી પ્રાકૃતિક દુનિયામાં જીવી શકીશું. કેમ ખરું ને?
