બળાત્કારની પૂર્વતૈયારી અને બળાત્કાર બંનેની વ્યાખ્યાઓ અલગ અલગ! સજા પણ અલગ!

 

 બળાત્કારની  પૂર્વતૈયારી અને બળાત્કાર બંનેની વ્યાખ્યાઓ અલગ અલગ! સજા પણ અલગ! 

 

        પ્રયાગરાજમાં હમણાં મહિના પહેલા જ 144 વર્ષો પછી આવેલી ધન્ય ક્ષણોને આ દેશના લગભગ 67 કરોડ લોકોએ નિહાળી અને આજે એક મહિનો પૂરો થયા બાદ અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે વર્ષ 2021માં એક માતા દ્વારા પોતાની 11 વર્ષની દીકરીના જાતીય શોષણના કેસના ચુકાદામાં આપેલ એકદમ અસંવેદનશીલ રીમાર્ક્સ થકી દેશની 65.19 કરોડ સ્ત્રીઓની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડી છે. કોર્ટના ચુકાદા મુજબ ‘રેપ માટે તૈયારી કરવી’ અને ‘રેપ કરવો’ એ બંને અલગ અલગ ઘટના છે. માટે કોઈ પુરુષ/પુરુષો સ્ત્રીના સ્તન પકડે કે તેના પાયજામાની નાડી ખોલે કે તેણીને રેપ કરવા માટે નિર્જન સ્થળે ઢસડી જાય એ બળાત્કાર નથી!

  આ કેસની એફ.આઈ.આર લખાવવા જ્યારે માતા ગઈ હતી, તો પોલીસે લખી પણ નહોતી! અને કોઈ પગલાં પણ નહોતા લીધા. એટલે તેણીએ કોર્ટમાં આવેદન આપ્યું, જે અંતર્ગત 2022માં આ કેસની સુનાવણી શરૂ થઈ. અને સુનાવણી પણ કેવી થઈ? કે આરોપીઓને બચાવવા કોર્ટે ધારાઓ જ બદલી નાખી?

    બળાત્કાર એટલે શું? શું બળાત્કારની કોઈ વ્યાખ્યા હોઇ શકે? બળાત્કારને વર્ણવી શકાય ખરા! બળાત્કાર સ્ત્રીલિંગ છે કે પુલ્લિંગ? સ્ત્રીના આત્મા પર થતાં ઘા ને સાબિત કેવી રીતે કરવા? બળાત્કારનો ભોગ બનેલી કોઈ સ્ત્રી જ્યારે એફ.આઇ.આર. લખાવવા જાય તો એ ઘટનાને અનંત વેદના સાથે ઠાલવતી હશે. હકીકત તો એ છે કે જ્યારે જ્યારે કોઈ બળાત્કારનો કેસ ચાલતો હોય, ત્યારે ત્યારે જેટલો સમય એ કેસ ચાલે, એટલા સમય માટે એ સ્ત્રીને ક્ષણે ક્ષણે પોતાના પર થયેલા બળાત્કારને રીવાઇઝ કરવો પડતો હોય છે.  

    જે ઘટનાએ તેના અસ્તિત્વના લીરેલીરા ઉડાડી દીધા હોય છે, એ ઘટનાને તેણીએ વારંવાર સાબિત કરવી પડે છે. સ્ત્રી પર થતાં બળાત્કારની શરૂઆત આમ તો જે ક્ષણે કોઈ પુરુષ તેણી પર વાસનાભરી નજરે જુએ ત્યાંથી જ થઈ જતી હોય છે. સ્ત્રીઓ આમ તો સતત રેપના ભયના ઓથાર હેઠળ જીવતી હોય છે. કામના સ્થળે, કામના સ્થળેથી મોડી રાત્રે એકલા ઘરે જતાં સમયે, વાડી-ખેતરોમાં કામ કરતાં સમયે, અરે ઘરમાં ઘરના પુરુષ સભ્યો થકી પણ તેણી રેપના ભય હેઠળ ધ્રૂજતી હોય છે.

  ગમતી સ્ત્રી પુરુષના શારીરિક આધિપત્યનો અસ્વીકાર કરે તે બાબત પુરુષોને ગમતી નથી. મોટા ભાગના બળાત્કારો પાછળ આ જ માનસિકતા જવાબદાર હોય છે. જો કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી બળાત્કારની પેટર્નમાં ફેરફાર થયો છે. સેક્સની સમજણ વગર બહુ નાની ઉંમરે પોર્ન વિડિયોઝ અને ફિલ્મો જોતાં બાળકો પણ હવે બળાત્કાર કરવા લાગ્યા છે અને મોટી ઉંમરના પુરુષો નાની બાળકીઓ પર પણ બળાત્કાર કરવા લાગ્યા છે! નવ મહિનાથી માંડીને નેવું વર્ષની સ્ત્રીઓ પર થતાં બળાત્કારોને અદાલત જે  રીતે ડીફાઇન કરી રહી છે, એ દીકરીઓ માટે ચિંતાજનક છે.

  બાળકીઓ અને છોકરીઓ પર થતી જાતીય સતામણીની અસરો તેઓના જીવન અને મન પર આજીવન રહેતી હોય છે. ઘણી છોકરીઓ તો આવું થયા બાદ લાંબા સમય સુધી માનસિક રીતે બીમાર રહેતી હોય છે. કોઈ અજાણી વ્યક્તિ કે કુટુંબના સભ્યો દ્વારા જ્યારે સ્ત્રીઓ કે બાળકીઓને અણગમતો સ્પર્શ થાય છે, તો એ સ્પર્શ તેઓને લાંબા સમય સુધી ટચ કરતો રહે છે. તેઓ માનસિક રીતે એકદમ પડી ભાંગે છે. આ દેશમાં મોટા ભાગના બળાત્કારો તો સરકારી ચોપડે નોંધાતા પણ નથી.

  બળાત્કાર કરનાર આરોપીઓ ખુલ્લેઆમ ફરતા હોય છે. તેઓને સજા ના મળતી હોવાને લીધે તેઓ બીજી સ્ત્રીઓની પણ જિંદગી બરબાદ કરી નાખતા હોય છે. ત્યારે કોર્ટના આવા નિવેદનોથી આવા આરોપીઓને વધુ ને વધુ પ્રોત્સાહનો મળશે. ઘણા રેપ-કેસ વર્ષોના વર્ષો ચાલતા હોય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સ્ત્રીઓ અને બાળકીઓ પર જે રીતે અમાનુષી બળાત્કાર થઈ રહ્યા છે, તો આપણે જાજીસની એ બેચને પૂંછવું રહ્યું કે શું સ્ત્રીઓની યોનિમાં બોટલ કે સળિયો ઘૂંસાડી દેવાને બળાત્કાર ગણવો કે બળાત્કારની તૈયારી...

  કોઈ છોકરી તેના બોયફ્રેંડ સાથે એકાંત માણતી હોય ત્યારે થતાં બળાત્કારને બળાત્કાર ગણવો કે કેમ? બળાત્કાર એટલે શું? એ માત્ર તે જ જાણી શકે જેણે એ સહન કર્યો હોય છે. જો આપણે જાતીય શોષણને નહી રોકીએ તો એ પણ બળાત્કાર સુધી પહોંચીને જ રહેશે. બળાત્કાર ની તૈયારી અને બળાત્કાર વચ્ચે કોઈ ભેદ પાડી જ શકાય નહી..... માટે બંનેની સજા એક જ હોવી જોઈએ.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

શું આપણે આપણને છેતરનાર સાઇબર અપરાધીઓ કરતાં વધુ સ્માર્ટ ના બની શકીએ?

 

શું આપણે આપણને છેતરનાર સાઇબર અપરાધીઓ કરતાં વધુ સ્માર્ટ ના બની શકીએ?

 

 

ઓડિશાની બહેરામપુર યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર ગીતા દાસને ED અધિકારી બનીને એક વ્યક્તિએ ફોન કર્યો. ફોન કરનારે તેમને કહ્યું કે તમારું નામ મની લોંડરિંગ કેસમાં આવ્યું છે અને તેમની ડિજિટલ ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જો તમે અમારા ખાતામાં 14 લાખ રૂપિયા ટ્રાન્સફર નહી કરો તો તમારી બધી મિલકત જપ્ત કરવામાં આવશે. ડર અને ધરપકડથી બચવા માટે તેમણે પૈસા ટ્રાન્સફર કર્યા. સામેની વ્યક્તિએ ફોન ઉપાડવાનું બંધ કર્યું, ત્યારે તેમણે સમજાયું કે તેઓ ડિજિટલ એરેસ્ટ સ્કેમનો ભોગ બની ગયા છે.

  છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ડિજિટલ અરેસ્ટના આવા અનેક કેસો સામે આવી રહ્યા છે. બે મહિના પહેલા અમારી સ્કૂલના એક વાલી પર કોઈ વ્યક્તિએ ફોન કરીને કહ્યું કે તમારો દીકરો એક રેપકેસમાં ફસાયો છે. જો તમે એવું ઇચ્છતા હોવ કે તેની ધરપકડ અને સમાજમાં તમારી બદનામી ના થાય, તો અત્યારે ને અત્યારે જ અમે જણાવીએ એ ખાતામાં 50000 ટ્રાન્સફર કરો. તેઓ સીધા નિશાળે આવ્યા અને તપાસ કરી તો જાણવા મળ્યું કે તેનો દીકરો તો નિશાળમાં ક્લાસમાં બેસીને ભણી રહ્યો હતો. તેમણે કહ્યું મને મારા દીકરા પર વિશ્વાસ જ હતો કે તે કદી એવું કરે જ નહી. મોબાઇલની સ્ક્રીન પરથી એ નંબર હવે ગાયબ થઈ ગયો હતો. એ પિતા ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમથી બચી ગયા!

  કોઈ આપણને ગમે તે કેસ બાબતે ડરાવે, ધમકાવે અને આપણે ડરી જઈને તેણે બતાવેલા બેન્ક ખાતામાં લાખો રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી દઈએ છીએ પણ વિચારતા નથી કે ‘મે તો આવું કશું કર્યું જ નથી તો મને કોઈ અરેસ્ટ કેવી રીતે કરી શકે?’ અરે આપણે આવા કોલ્સ વિષે ઘરના સભ્યોને પણ જાણ નથી કરતાં. ડરી ડરીને આપણે એકલા આ ડિજિટલ અરેસ્ટની જાળમાં ફસાય જતાં હોઈએ છીએ.

  આપણને ખુદ પર એટલો વિશ્વાસ કેમ નથી હોતો કે આપણે આવા પ્રકારના કોઈ કિસ્સામાં ઇન્વોલ્વ છીએ જ નહી તો આવા કોલ્સથી ડરવાની શી જરૂર? પણ આમ જુઓ તો આપણી અંદર રહેલા ડરનો લાભ કોણ નથી ઉઠાવતું?  ધર્મસ્થાનોથી માંડીને જ્યોતિષીઓ સુધી અને ડોકટર્સથી માંડીને શિક્ષકો સુધી દરેકે દરેક વ્યક્તિ આપણી અંદર રહેલા ડરનો ગેરફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છીએ.  

   આપણે હકીકતે તો સમાજના ડરથી ડરીને આવા ડિજિટલ અરેસ્ટનો ભોગ બનતા હોઈએ છીએ. જો પોલીસ કે સી.બી.આઈ. મને પકડી લેશે તો સમાજમાં મહાપ્રયત્ને સ્થાપિત કરેલી મારી આબરૂનું શું થશે?   બસ આ ડર જ આપણને પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રેરણા આપે છે. મે કઈ ખોટું કર્યું જ નથી, તેવો આત્મવિશ્વાસ ડર સામે હારી જાય છે. કારણકે આપણને ડર છે કે મને આવો કોઈ કોલ આવ્યો છે, તેની જાણ દુનિયાને થઈ જશે તો? વિપરીત પરિસ્થિતિઓ સામે લડવાને બદલે આપણે ડરી ડરીને સરેન્ડર કરી રહ્યા છીએ.

  લોભ અને લાલચમાં ફસાઇને પણ આપણે આવા સાઇબર શિકારીઓની જાળમાં ફસાય રહ્યા છીએ. એક સાથે એક ફ્રી અને બીજી એવી કેટલીયે સ્કીમો આપણને છેતરી રહી છે અને આપણે છેતરાઈ પણ રહ્યા છીએ. સસ્તું મેળવી લેવાની લાલચ આપણને મોંઘી પડી રહી છે.

  બહુ ઓછા સમયમાં જાજા પૈસા કમાઈ લેવાની લાલચ પણ આપણને એ રસ્તે લઈ જઈ રહી છે. ઓનલાઈન ગેમ્સવાળા આપણને લલચામણી જાહેરાતોથી આકર્ષણની એવી દુનિયામાં લઈ જઈ રહ્યા છે, જ્યાં આકર્ષણના આંજી નાખતા પ્રકાશે આપણી આંખોને આંધળી કરી દીધી છે. જેમ કોઈ જ્યોતિષને આપણી નબળાઈઓની ખબર હોય છે, તેમજ તેઓ પણ આપણી આ નબળાઈઓને બરાબર ઓળખી ગયા છે.

  કઈક તો આપણી બધાને દેખાડી દેવાની આદતે પણ આવા સાઇબર અપરાધીઓ માટે દરવાજા ખોલી નાખ્યા છે. આપણે ઘરની બહાર પગ મૂકીએ એટલે જુદા જુદા સોસિયલ મીડિયા પર આપણી સ્ટોરીઝ ગાજતી થઈ જાય છે. ગામ કે શહેરના ચોરો એ સ્થિતિનો લાભ લેવાનું ચુકતા નથી.

     લોભ, લાલચ, કામ અને ક્રોધ બસ આ ચાર બાબતો પર કંટ્રોલ રાખી શકીશું તો આપણે આપણા ‘સ્માર્ટ ઈલેક્ટ્રોનિક ગેઝેટ્સ’ કરતાં પણ વધુ સ્માર્ટ બની શકીશું.

જિંદગી અને સ્ક્રોલિંગ.......

 

  જિંદગી અને સ્ક્રોલિંગ....... 

 

જિંદગી સોસિયલ મીડિયા પર સ્ક્રોલ કરવાનો વિષય જ નથી. આજકાલ આપણે જિંદગીને એટલી બધી સ્ક્રોલ કરી રહ્યા છીએ કે કલાકો વીતી જાય છે, પણ કશું હાથમાં આવતું નથી. આ ઇલેકટ્રોનિક ગેઝેટ્સ આપણા સૌનો એટલો બધો સમય ખાઈ જઇ રહ્યા છે કે જેમ હાથમાથી રેતી સરકી જાય, એમ સમય સરકી રહ્યો છે. તમે કહેશો આ તો અમને સૌને ખબર છે, અરે ખબર સૌને છે, પણ સ્ક્રોલ કરવાનું છોડતા કોઈ નથી.

  એક સોસિયલ મીડિયા પરથી બીજા સોસિયલ મીડિયા પર ઠેકડા જ મારતા રહીએ છીએ. જો કે હાથ કશું નથી લાગતું એ વાત અલગ છે! બાકી હતું એ ઓનલાઈન ગેમ્સે પૂરું કર્યું. ઓનલાઈન ગેમ્સે તો બાળકો પાસેથી તેઓને બાળપણ, યુવાનો પાસેથી તેની યુવાની છીનવી લીધી છે. શેરીમાં આઉટડોર ગેમ્સ રમતા બાળકો હવે મોબાઇલની સ્ક્રીનમાં કેદ થઈ ગયા છે.

 તેઓ પોતાની આસપાસની દુનિયા પ્રત્યે જરાપણ ધ્યાન નથી આપી રહ્યા. એ સ્ક્રીનની બહાર જાણે કોઈ દુનિયા છે જ નહી, તેઓ તેવું માનવા લાગ્યા છે. રીલ લાઈફ રીયલ લાઈફ પર ભારી પડી રહી છે. હકીકત તો એ છે કે આ ઈલેક્ટ્રોનિક ગેઝેટ્સની દુનિયાએ બાળકોને એટલા ભ્રમિત કરી દીધા છે કે તેઓ પોતાનું નિર્દોષ અને નિખાલસ બાળપણ જ ગુમાવી બેઠા છે.

 ગેઝેટ્સ સ્માર્ટ બનતા જાય છે, અને બાળકો માનસિક અને શારીરિક રીતે નબળા બનતાં જાય છે. પહેલા બાળકો તોફાન ના કરે અને એક જગ્યાએ બેઠા રહે તે માટે માતા-પિતા સંતાનોને આ ગેઝેટ્સ આપે છે અને પછી એ ગેઝેટ્સ તેઓની દુનિયાનો અતૂટ હિસ્સો બની રહે છે, જેનાથી ખુદ માતા-પિતા તેઓને અલગ કરી શકતા નથી.

  યુવાનો અને યુવતીઓ જે રીતે આ ગેઝેટ્સ પાછળ પાગલ થઈ રહ્યા છે, વાત ના પુંછો! એક બીજા સાથે સંબંધથી જોડાવવા તેઓ આ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે અને પછી એ માધ્યમો જ રીલેશન ટૂંટવાનું કારણ બની રહે છે. આ ગેઝેટ્સ થકી તેઓ એટલા અટેચ રહે છે કે અંતે એ કનેક્શન જ લોસ્ટ થઈ જાય છે. ગુડ મોર્નિંગ અને ગૂડ નાઈટ ક્યારે ગુડ-બાયમાં ફેરવાય જાય છે? તેની પણ તેઓને ખબર નથી રહેતી!

  સ્ક્રીન પર સતત ઝબૂકતા મિસ-કોલ અને બીજા નોટિફિકેશન્સ તેઓની જિંદગીને સતત ડિસ્ટર્બ કરતાં રહે છે. અને તેઓ થતાં પણ રહે છે. આ ડિસ્ટર્બન્સ જ તેઓના મગજને આઉટ ઓફ કંટ્રોલ કરી નાખતા હોય છે. વધુ પડતું કનેકશન તેઓના સંબંધોમાં રહેલા એકસાઈટમેંટ ને ખતમ કરી નાખે છે. મળવાના ઝનૂનમાં તેઓ ના મળી શકવાનું દર્દ જ ફીલ નથી કરી શકતા. ગેરહાજરી ફીલ થઈ શકે એટલું ડિસ્ટન્સ પણ તેઓ નથી રાખી શકતા અને પરિણામે તે મને રીપ્લાય કેમ ના આપ્યો? એ પ્રશ્ન ધડામ દઈને રીલેશન સાથે અથડાતો રહે છે. હું ઓનલાઈન એટલે આખી દુનિયા ઓનલાઈન એ મેંટાલિટીમાથી આજની જનરેશન બહાર જ આવી શકતી નથી!

 જે કઈ આ સ્ક્રીન આપણને દેખાડી રહી છે, તે સઘળું જ સાચું છે તેમ માનીને આપણે પણ એ રસ્તે નીકળી પડતાં હોઈએ છીએ. સ્ક્રીનમાથી બહાર આવતો પ્રકાશ આપણી આંખોને આંજી રહ્યો છે. ને પરિણામે આપણે કશું જ સ્પષ્ટ જોઈ શકતા નથી.

  પતિ-પત્ની વચ્ચે પણ આ ગેઝેટ્સ આવી ગયા છે. એક જ બેડરૂમમાં હોવા છતાં તેઓ સાથે નથી, કારણકે તેઓના હાથમાં આ ગેઝેટ્સ છે. ઘરમાં દરેક ઓરડામાં રહેતા લોકો એક અલગ ટાપુ બનાવીને આ ગેઝેટ્સ સાથે સમય વિતાવી રહ્યા છે. ઘરમાં એકબીજા સાથનું કનેક્શન આને લીધે પુઅર થઈ ગયું છે. રીકનેક્શનની કોઈ ગુંજાઈશ જ નથી રહી.

  બધુ પોસ્ટ કરી લેવાની ઉતાવળમાં જીવવાનું જ ભૂલાય રહ્યું છે. ક્ષણો માત્ર ક્લિક જ થઈ રહી છે, જીવાય નથી રહી. જેને જુઓ તે બસ આ સ્ક્રીનમાં જ ફસાયેલું જોવા મળી રહયું છે. ઇવન આપણો કુદરત સાથેનો સંબંધ પણ આના લીધે ડિસ-કનેક્ટ થઈ ગયો છે. આ વર્ચ્યુઅલ દુનિયાએ વાસ્તવિક જીવન સાથેનો આપણો સંબંધ નબળો કરી દીધો છે.

 આપણે શેરીની ધૂળને, પક્ષીઓના કલરવને, વડની વડવાઇઓને, નદીના કિનારને, સાગરની લહેરોને, ઊગતા અને આથમતા સૂર્યને, ખિલતા ફૂલને, ઋતુઓના આગમનને ફીલ નથી કરી રહ્યા. ઘોંઘાટોમાં ક્યાંક હ્રદયનું મૌન સંભળાતું બંધ થઈ ગયું છે. ખુદ સાથેનો સંવાદ આપણે અભેરાઈએ ચડાવી દિધો છે, એ ઉતરવા માંગે છે, પણ આપણે ઉતારવા માંગતા નથી.

  સ્ક્રીન પાછળની જે દુનિયાને આપણે સાચી માની લીધી છે, એ ભ્રમમાથી જેટલા જલ્દી બહાર નીકળી જઈશું, આપણે જીવંત રહેતા શીખી જઈશું. આપણે આપણી અંદર ડોકિયું કરી શકીશું. માણસ અને મશીન રાશિ એક છે, પણ બંને વચ્ચે ‘હ્રદય’ નો તફાવત છે. લાગણીનો તફાવત છે. જેને આપણે ફીલ કરતાં શીખી લેવાનો છે. મશીન ક્યારેય ધબકી શકવાનું નથી. ......

 એકબીજા સાથે જોડાવા માટે માત્ર ને માત્ર લાગણીનો સેતુ જ કાફી છે. એ સેતુ જેટલો મજબૂત બાંધીશું, આપણે ઈશ્વરની બનાવેલી પ્રાકૃતિક દુનિયામાં જીવી શકીશું. કેમ ખરું ને?

 

આપણને માત્ર માહિતીની જરૂર છે કે વિચારોની પણ!

 

આપણને માત્ર માહિતીની જરૂર છે કે વિચારોની પણ! 

 

       માહિતીનો ધોધ ચારેતરફથી વહી રહ્યો છે. ગૂગલ પોતાની સાઈટ પર રોજ નવા સાડા ત્રણ લાખ નવા પેજિસ ઉમેરે છે. ગૂગલને દર સેકંડે 40000 સર્વિસ રીકવેસ્ટ મળે છે. જેને આખા દિવસમાં કન્વર્ટ કરીએ તો 3.5 અબજ જેટલી થાય છે. આ માહિતી ગૂગલના જુદા જુદા સ્ત્રોતો જેવા કે યુ-ટ્યુબ, ગૂગલ મેપ અને ગૂગલ મેઈલ દ્વારા મેળવાતી હોય છે. આજે કોણ એવું હશે જે આખા દિવસમાં એકવાર ગૂગલની કોઈ પ્રોડક્ટ કે પછી સોસિયલ મીડિયાની કોઈપણ એક એપ્લીકેશન કે સાઇટનો ઉપયોગ નહી કરતું હોય! એકલા ભારતમાં 535.8મિલિયન વોટ્સએપ યુઝર્સ છે. જ્યારે ઇનસ્ટાગ્રામ યુઝર્સ 385.35મિલિયન છે. ટ્વિટર અલગ, ફેસ-બૂક અલગ, અને બીજી સાઇટ્સ અને એપ્લીકેશન્સ અલગ!

  રોજ અખૂટ માહિતી આપણાં પર થોપવામાં આવી રહી છે. એ માહિતીમાથી કેટલી સાચી? કેટલી ખોટી? એ અંગે જો કે આપણી પાસે કોઈ માહિતી નથી. અગાઉ સારા વિચારો આપણાં સુધી પહોંચાડનાર આપણાં ‘ઇન્ફ્લુઅન્સર્સ’ ગણાતા. અને હવે જુદી જુદી સાઇટ પર સારું ખરાબ ગમે તેવું કન્ટેન્ટ આપનાર આપણાં ‘ઇન્ફ્લુઅન્સર્સ’ બની ગયા છે. આપણને જીવન કેમ જીવવું એ સમજાવનાર પોતે આપઘાત કરી રહ્યા છે. કેમ બોલવું એ શિખવનારની પોતાની જીભ સ્લીપ થઈ રહી છે. સવારના ઊઠવું કેમ? ત્યારથી લઈને રાત્રે સુવા કેવી રીતે જવું? એ બધાના જ વિડિયોઝ આપણાં મોબાઇલની મેમરીને ફૂલ કરતાં રહે છે. કેટલું બધુ એવું મોબાઇલની મેમરીમાં પડેલું છે, જેને આપણે વગર જોઈએ કે વગર વાંચ્યે ફોનની મેમરીમાથી ડીલિટ કરી નાખતા હોઈએ છીએ.

  બધાને માહિતી જોઈએ છીએ, પણ સાચી માહિતી ક્યાં છે? અને કઈ છે? એની તો વીકેપીડિયાને પણ ખબર નથી. લોકો સર્ચ કરીને જે માહિતી મેળવે છે. એની સત્યતાની કોઈ સાબિતી નથી. હકીકત તો એ છે કે હવે નવી કોઈ બાબત આવવાની હોય, તો તેના વિષે સાચું ઓછું, પણ ભ્રમ ફેલાવી એવી માહિતી વધુ ફેલાઈ રહી છે. એ.આઈ. વિષે થઈ રહેલી ચર્ચાઓ આનું તાજું ઉદાહરણ છે. વળી આજકાલ સૌથી વધુ ભયજનક બાબત એ છે કે એ માહિતીનો ઉપયોગ લોકો કેવી રીતે કરશે? ખુદ આપણે સૌ પણ આપણાં પાસે આવેલી માહિતી સાચી છે કે ખોટી? સારી છે કે ખરાબ? તે જાણ્યા વિના બીજાને ફોરવર્ડ કરતાં રહીએ છીએ!

  રોગોની માહિતી તો જે રીતે સોસિયલ મીડિયાઝ પર શેર થઈ રહી છે, લાગે છે હવે કોઈને ડોકટર્સની જરૂર જ નહી પડે. થોડા મહિનાઓ પહેલા બિહારમાં કોઈએ યુ-ટ્યુબ પર જોઈને કોઈનું ઓપરેશન કરી નાખેલું! જેના હાથમાં જે વિષયનું કન્ટેન્ટ આવે, લોકો આડેધડ વાઇરલ કરી રહ્યા છે. ગૃહિણીઓ રસોઈના, ઘરડાઓ રોગોના ઉપચારોમાં, પુરુષો ધંધાના અને શેરબજારના, બાળકો કાર્ટૂન અને રીલ્સમાં, યંગ-જનરેશન વાઇરલ થવાના ફીવરમાં કે પછી ઇન્ફ્લુઅન્સર્સની વાતોમાં એટલા બધા ગૂંચવાઈ ગયા છે કે એનાથી પડતી ગૂંચો ઉકેલાઈ જ નથી રહી.

  યુ-ટ્યુબ તો ‘મહાકુંભ’ કરતાં પણ મોટું સ્થાન બની ગયું છે. જ્ઞાનની સરવાણી તેમાં વહેતી જ રહે છે. લોકો ડૂબકી મારતા જ જાય છે, પણ ખરેખર સાચુ જ્ઞાન મેળવવું જોઈએ તે નથી મળી રહ્યું. કારણકે જે માહિતી તેઓ આપે છે, એ સાચી છે કે ખોટી? તેની કોઈ ખાતરી નથી. જ્ઞાન-ગુરુઓ, ઇન્ફ્લુઅન્સર્સ, ક્રીએટર્સ, ટીચર્સ, ટ્રાવેલિગ બ્લોગર્સ, વગેરે વગેરે દ્વારા રજૂ થતું કન્ટેન્ટ લોકોને વધુ ને વધુ કંફ્યૂઝ કરી રહ્યું છે. બધા આજે ભલે માહિતીના પ્રવાહ તરફ દોડી રહ્યા હોય, પણ હકીકત તો એ છે કે જેટલી જરૂર આપણને માહિતીની છે, એટલી જ જરૂર આપણને ‘સારા-વિચારોની’ પણ છે.

  મેળવેલી માહિતીનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ વિચારો દ્વારા જ શકય બની શકશે. આભાસી દુનિયાએ રચેલી માહિતીની જાળમાથી આપણને વિચારો જ બહાર લાવી શકશે. માહિતીએ આપણાં જીવનમાં જે તણાવ, ચિંતા, અને ડીપ્રેશન ઊભું કર્યું છે, તેને વિચારો જ શાંત કરી શકશે. આભાસી મીડિયા પરની અર્થહીન માહિતીને આપણે આપણાં ઉપનિષદો, પુરાણો અને વિચારકોના વિચારો થકી જ સાર્થક કરી શકીશું.